†

Stara Rejencja

Budynek Rejencji przez ponad sto lat stał przy placu Wolności w miejscu dzisiejszej fontanny - jego frontową linie wyznacza pozostała po nim ściana piwnic - dzisiejszy mur oporowy z balusradą.

Zbudowany w latach 1830-1833 jako siedziba władz nowo utworzonej w 1816 roku rejencji opolskiej nie przetrwał ostatniej wojny; wypalony i zrujnowany, rozebrany ostatecznie w 1955 roku, by zrobić miejsce dla dużej zielonej rekreacji w samym środku miasta.

Była to budowla monumentalna, w dużym stopniu największego niemieckiego autorytetu architektonicznego XIX wieku Fryderyka Karola Schinkla, który podobnie jak przy budowie opolskiego ratusza, był rządowym konsultantem projektu, w związku z czym parokrotnie osobiście bywał w Opolu.

Długo i z trudem rodził się projekt tego gmachul; pierwsze koncepcje rysował już w 1823 roku opolski architekt Krause i jeździł z nimi na uzgodnienia do Berlina. Po pięcioletnich przekomarzaniach i włączeniu do współpracy architekta Guntera z Berlina prace projektowe doprowadzono do szczęsliwego końca; w maju 1830 rozpoczęto budowę. Od samego początku szczególną trudność sprawiało usytuowanie budynku w strefie dawnych obwarowań miejskich, z głęboką fosą między murami, w efekcie fundamenty posadowiono na głębokości poniżej 7 metrów, czego nie omieszkali wytknąć krytycy, podkreślając, że trzeba zbudować tyle murów w ziemi, co na wierzchu.

Architektura gmachu odpowiadała panującemu w XIX wieku kierunkowi: styl klasyczny obowiązywał niepodzielnie w Niemczech i w Europie, a wielki Schinkel był jego gorliwym propagatorem. Olbrzymia, jak na ówczesne Opole, prosta i niewyszukana bryła gmachu harmonijnie skomponowana była w podziałach pionowych i poziomych, z lekko wysuniętym przez lico środkowym ryzalitem. I obowiązujące obramowanie okien i pilastry, a także pokryte boniowaniem płaszczyzny ścian.

Od 1833 roku gmach - siedziba władz rejencji - jest najważniejszym obiektem w Opolu, podobnie jak nowo utworzony przed nim plac nazwany wtedy placem Rządowym (Regierungnsplatz).

Dziś plac Wolności jest nadal sercem miasta, zaś po budynku nie ma już praktycznie śladu. Tylko usytuowany obok fontanny napis pamiątkowy przypomina ten gmach i tylko z tej racji, że w nim w latach plebiscytu 1920-1922 urzędowała międzynarodowa komisja sojusznicza pod przewodnictwem francuskiego generała Henri Le Ronda, wielkiego przyjaciela Polaków.

Pamiątkowe tableau z kutym w metalu napisem wykonał artysta-rzeźbiarz Marian Nowak.

Andrzej Hamada, "Najważniejszy obiekt", Gazeta Wyborcza, Opole