†

Poligon austriacki

Moim zdaniem to widok z Zalewu Żółtańce

moim zdaniem to byłe jezioro na Bazylanach, wyschłe po melioracjach z lat 50 i 60-tych, po którym dziś pozostało spore obniżenie terenu w okolicy numerów Bazylany 44-48 - ale jak sprawdzę z mapą w wolnej chwili, to potwierdzę.

Cięzko bez lupy dopatrzeć się tu bazyliki. Jeśli już to tylko znacznik, Przypisywanie całęgo zdjęcia do tak słąbo widocznego elementu jest wedle mnie błędne.

Patrząc na mapę z 1918 roku wydaje się że to jest rozlewisko przy moście Pokrówka Stara. Jeżeli na jakimś zdjęciu pojawi się krzyż to potwierdzi to, że obok mostu w oddali była nieistniejąca cerkiew.

Techniczny kurs szkoleniowy w Chełmie dla żołnierzy austriackich 1917. Most polowy na jeziorze Bazyliańskim. W oddali widok Chełma od strony południowej. Nieistniejące obecnie jezioro Bazyliańskie znajdowało się około 1,5 km od centrum miasta, na gruntach podmiejskich miejscowości Bazylany (ówcześnie należących do gminy Krzywiczki, obecnie gmina Chełm). W okresie I wojny światowej w rejonie jeziora znajdował sie poligon wojsk austriackich - taki komentarz pojawił się pod tym zdjęciem zamieszczonym w albumie - "Do Niepodległej Chełm w Latach 1913-1918", Muzeum Ziemi Chełmskiej im. Wiktora Ambroziewicza w Chełmie, Chełm 2018, s. 219.

do MiguelG: Nie znam geografii tych okolic, ale jeśli ten zalew istniał w 1917 r. to i odległość i układ obiektów bazyliki odpowiadałby temu miejscu.

do MiguelG: ... ale też chyba w grę może wchodzić zalew przy moście w Starej Pokrówce

do MiguelG: widok od strony zalewu Żółtańce to zamieściłem tutaj: a tu linie zbiegów perspektywy wskazują, że fotograf wykonał tą fotografię z terenu działki o dzisiejszym adresie Bazylany 44, czyli nad byłym jeziorkiem Bazylany, po którym dziś pozostało tylko 2 metrowe zagłębienie terenu

do esski : spoko, już zmieniłem ten opis

do vampyr: Masz rację, chodzi o to małe wysychające lub już wyschłe bajorko na Bazylanach, ok. 400 m od Borku. Widziałem mapę, na której ten poligon był zaznaczony. Znajdował się głównie na południe od tego jeziorka. Obecnie ten teren jest w większości zabudowany.

Zdjęcia z Österreichischen Nationalbibliothek były wykorzystane na wystawie: CHEŁM W LATACH WIELKIEJ WOJNY 1914-1918". Otwarcie wystawy nastąpiło 10 listopada 2014 roku w salach muzeum przy ul. Lubelskiej 57 w Chełmie. Wystawa była czynna do 31 stycznia 2015 r.

To zdjęcie bazyliki, czy panorama Chełma ?

To nie jest miejsce Bazylany - te urządzenia do ćwiczeń znajdują się przypuszczalnie w miejscu, gdzie obecnie jest północno-zachodni róg cmentarza komunalnego przy ulicy Mościckiego. Do dzisiaj widać tutaj wyraźne zagłębienie, ciągnące się wzdłuż tej części cmentarza. Przypuszczalnie po rozebraniu tych elementów poligonu przyległym gruntem zasypano wykopy. Na planie z 1958 roku (jest on w tych zasobach z planami) jest zaznaczone to miejsce jako wykop o stromych ścianach. Widać też to na zdjęciu lotniczym Chełma z września 1937 roku. Myślę, że w latach II RP były to nadal tereny ćwiczeniowe jednostki wojskowej przy Hrubieszowskiej (szpital wojskowy).

Aby uciąc dyskusję. Po prawej Bazylika, na lewo od niej wieża, przy niej niższy obiekt to cerkiewka na górce. Nad żołnieżem siedzącym okrakiem nad przeszkodą kościół Rozesłania. Z tego wygląda że poligon zajmował olbrzymi obszar na południowy zachód Chełma. Od Trubakowa do Pokrówki Starej wzdłóż Uherki. Strateghicznie patrząc idealne miejsce, bo otoczone z trzech stron rzeką. Z tyłu folwark Zółtańce. Może nawet zarekwirowany na potrzeby wojska i warsztatów. Widać budynki na innych zdjęciach, nie powsały w rok, tylko widać że mają więcej lat np te z kominem.

Adam1952 - może warto uściślić czy pod nazwą Bazylany rozumiemy tylko tereny bezpośrednio przylegające do jeziorka Bazyliańskiego, czy też ogólniej tereny w rejonie tego jeziorka sięgające dzisiejszego cmentarza pod Borkiem - pamiętam, że w latach 60-tych nazwą Bazylany określano tereny pod Borkiem, do których od Hrubieszowskiej prowadziła Wojsławicka, choć ściślej należałoby powiedzieć, że to tereny przylegające do Borku po prawej (zachodniej) stronie Wojsławickiej - rozumiem, że dawny carski szpital garnizonowy przy Hrubieszowskiej, zajęty przez jednostkę WP po II-wojnie, określasz terminem "jednostka" tak, jak się to utrwaliło po wojnie, aż do jej zajęcia przez Exbud w latach 90-tych.

układ wież na Górce Katedralnej, dzwonnicy i cerkwi Cyryla i Metodego na Wysokiej Górce sugeruje, że jest to teren tuż po wschodniej stronie (polnej) drogi wojsławickiej pod samym Borkiem, czyli południowo-zachodni teren obecnego cmentarza.

do vampyr: A czy zdjęcia na wystawie były opisywane co do lokalizacji ? Czy jest jakieś wydawnictwo "powystawowe ?

do Wiesław Smyk: Niestety nic mi nie wiadomo o wydawnictwie powystawowym, w księgarni przy muzeum bynajmniej nic o takim wydawnictwie nie wiedzą. Wszystkie zdjęcia były podpisane, niektóre lakonicznie np. Obóz treningowy wojsk austro-węgierskich na terenie Chełma. Jak czegoś się dowiem to na pewno dam cynę.

do Wiesław Smyk: Kuba - na podstawie wstępnego porównania z mapą potwierdzam, że to tereny przy byłym zbiorniku wodnym na Bazylanach (obecnie Bazylany 44-48) - i większość tych fotografii z lat 1916-1917 z Austriackiej Biblioteki Narodowej pasuje do tego terenu, choć kilku nie potrafię dokładnie zlokalizować, więc je pozostawiam w folderze "zdjęcia niezidentyfikowane" - wszystkie natomiast pasują do hasła "poligon austriacki", jakie założyłeś, stąd wydaje mi się, że tak zostać powinno ;)

do vampyr: Dzięki.

do Mariusz Brzeziński: no raczej Panorama Chełma od strony południowej, a dokładniej, to z okolic jeziorka na Bazylanach przy Borku (jeszcze do sprawdzenia w wolnej chwili) - bazylika to też chyba wymysł współczesności (a przynajmniej dla mnie to nowość), bo jeszcze w latach 70 i 80-tych to na Górce Katedralnej w Chełmie zawsze była katedra, a nie bazylika - a na chełmskich instytucjach kultury nie ma co polegać, bo jak dotąd nigdy nie dbały o takie szczegóły, więc raczej zdani jesteśmy na własne umiejętności analizy takich fotografii, lecz to też jest do zrobienia - mając w miarę przyzwoitą mapę na zasadzie odwrotnej perspektywy zawsze można odtworzyć punkt zrobienia fotografii z wystarczającą dokładnością do kilku metrów.

do bigmaczek: Żółtańce, Pokrówka - to trochę dalej. To był poligon jednostki przy ul. Hrubieszowskiej i obejmował on teren okolic jeziorka Bazyliańskiego - od ul. Lwowskiej do Wojsławickiej, a także teren obecnego cmentarza komunalnego i dalej na północ aż do jednostki. Pomiędzy obecnym cmentarzem a jednostką było gospodarstwo rolne dla potrzeb jednostki.

do wksia: Pełna zgoda, tym bardziej, że widziałem poligon zaznaczony na mapie z okresu. Zabudowa przylegała od południa do j. Bazyliańskiego, nieco dalej, na S, W i E rozciągały się transzeje. Na terenie obecnego cmentarza komunalnego, przy Wojsławickiej, znajdował się zaś magazyn amunicji. Na terenie cmentarza i dalej za nim, ku szpitalowi, nic przypominającego obiekty znad jeziorka nie było.

to ujęcie też mi pasuje do Bazylan i widoku z Bazylan w kierunku drogi Hrubieszowskiej na horyzoncie, bo po lewej widoczne są ostatnie drzewa na Górce Katedralnej (por. potem widać Młyn parowy Lembergierów z 1912 (późniejsze ZM "Wyzwolenie"), a po prawej lekki łuk samego szczytu Wzgórza Kredowego.

To jest na północy Chełma - z lewej stron zdjęcia widać kawałek Dziewiczej Góry. Po prawej jest wieś Okszów. Ten teren to okolice Rampy Brzeskiej i ulicy Chemicznej. To chyba było gospodarstwo rolne dla potrzeb armii austriackiej w Chełmie. Potem w tym miejsc w czasie okupacji Niemcy urządzili Stalag 319.Dobrze to jest widoczne na zdjęciu lotniczym z 1944 roku.

Raczej to jest na północnym skraju Chełma - potem w latach II wojny tutaj Niemcy urządzili Stalag 319.

Okolice obecnej ulicy Rampa Brzeska (w kierunku Okszowa) - to jest komin późniejszej huty szkła. W latach II wojny światowej Niemcy tutaj urządzili Stalag 319. Z lewej strony ponad dachami widać w oddali Kumową Dolinę.

Tutaj potem w latach II wojny światowej była część obozu Stalag 319. Po wojnie w tym miejscu była huta szkła "Mira". Komin istnieje do dzisiaj - prowadzi do niego ulica Szklana.

Późniejsza huta szkła Mira.

poligon austriacki na Bazylanach pod Borkiem - tereny obecnego cmentarza przy Wojsławickiej - w dali panorama Górki Katedralnej i miasta od strony południowo-wschodniej.

Wiele wskazuje na to, że ten poligon położony był pomiędzy północnym skrajem lasu Borek-jezioro Bazyliańskie, wzdłuż Wojsławickiej aż do jednostki wojskowej (szpitala wojskowego) przy ul. Hrubieszowskiej. Na tym zdjęciu widać chyba część tzw. prochowni. Była ona widoczna także na zdjęciu lotniczym Chełma z 1937 roku. Potem w tej okolicy powstał cmentarza komunalny - do dzisiaj w jego północnej części w okolicy budynku administracyjnego widać wyraźne zaklęśnięcie terenu po rozbiórce prochowni i zasypaniu wykopu okolicznym gruntem. Być może gdyby ruszyły prace związane z południową obwodnicą i wykopami pod kanalizację - to pojawiłyby się w profilach jakieś odkrycia.

do Adam1952: Możesz mieć rację co do prochowni. Na planie miasta z 1916 na terenie obecnego cmentarza komunalnego, tuż przy Wojsławickiej zaznaczony był Munitionsmagazin. Co do samego poligonu, to zabudowania i transzeje znajdowały się na południe od Jeziorka Bazyliańskiego. Obecnie ten teren jest zabudowany. Raczej nie obejmował on większości obszaru pomiędzy Wojsławicką a wymienionym szpitalem, bo było tam pusto (poza nielicznymi zabudowaniami na Podborczu), a poza tym nikt przy zdrowych zmysłach nie lokowałby prochowni przy samym poligonie.

To było na północy Chełma, w kierunku Okszowa.

Nie bardzo do Chełma pasują te budynki w głębi z prawej strony. Takie baraki były przed wojną pomiędzy ulicą Kolejową a obecną ulicą Jedność.