Park Miejski

Powli Chełm się rozjaśnia. To już drugie ujęcie panoramy z ulicą Hrubieszowską.. Przypisuję.

to identyczne ujęcie, jak to z pocztówki datowanej na 1899-1910 ( wykonane najprawdopodobniej z balkonu na poddaszu kamienicy przy Lubelskiej 78, lecz nie są to identyczne fotografie, bo różnią się przechodniami, więc obstawiam, że zostały wykonane przez tego samego fotografa, tego samego dnia o tej samej porze, lecz w odstępie najwyżej kilku minut, gdyż cienie są jeszcze takie same - i obstawiam rok ok. 1910, gdyż po 1910 już więcej murowanych kamienic pojawiło się przy Narutowicza i na przedmieściu okszowskim przy Brzeskiej (Sienkiewicza), Świętoduskiej (I-Maja, Pierackiego, dziś Mickiewicza) i Obłońskiej, których na tej fotografii jeszcze nie ma - poza dachami Rosyjskiego Seminarium Nauczycielskiego (obecnie Sąd Rejonowy przy placu Kościuszki 3) przed cerkwią Jana Teologa, widać tylko murowaną kamienicę przy Kopernika 23 albo 25.

pardon, korekta - powyższy komentarz był do podobnej fotografii, jaka tu była pod nr 151529, bo ta aktualna wyżej jest już identyczna z tą pod adresem:

robocza korekta okresu z 1910-1918 na 1900-1910 - to identyczne fotografie - - wg BC WBP data wydania pocztówki przed 1910 r.

do Wiesław Smyk: Tu akurat zaciemniłem rozpoznawanie Chełma. Dopiero Wojtek (wksia) rozjaśnił ten temat. To także ulica Lubelska przed skrzyżowaniem z ulicą Armii Krajowej. Dom po lewej stoi do dziś pod współczesnym adresem Nadrzeczna 4 .

Bardzo cenne zdjęcie i pomocne w identyfikacjach. Droga po prawej to obecna ul. Hrubieszowska.

to prawie identyczna fotografia, jak ta z pocztówki datowanej na 1899-1910 ( - zbiegi ich perspektyw wskazują, że obydwie zostały wykonane najprawdopodobniej z balkonu na poddaszu kamienicy przy Lubelskiej 78, ale ta fotografia jest jednak wcześniejsza, gdyż tu jeszcze nie ma murowanej kamienicy przy Kopernika 23 albo 25, którą już widać na tej drugiej - nadal też nie wiem czy ten szczyt przy Lubelskiej, który widać na wielu fotografiach z początku XX w. to połówka Lubelskiej 70, którą wybudowano wcześniej niż sam narożnik, czy też Lubelska 64 (bo ta ma 4 kondygnacje, a tu jest tylko 3) ?

robocza korekta okresu z 1900-1910 na 1900-1908 - wygląda na najwcześniejszą fotografię w podobnym ujęciu z początku XX w. w obecnej kolekcji.

do Wiesław Smyk: @kuba13 - nie jest wykluczone, że obecną ulicę Lubelską kiedyś dawno nazywano Hrubieszowską, choć ja na takie przekazy historyczne nie trafiłem, ale w latach 1900-1910, to już raczej Hrubieszowską jej nie nazywano, może jeszcze nie ulicą tylko drogą Lubelską, gdyż ten obszar był w tamtym czasie jeszcze sporo poza miastem, albo też drogą Lublińską, bo taka nazwa też chyba jeszcze w tamtym okresie funkcjonowała, bo tu to jesteśmy, gdzie dziś w miejscu tego stawu jest skrzyżowanie Lubelskiej z Armii Krajowej, czyli rondo przed Kameną, a ten mostek na pierwszym planie, to chyba protoplasta Nadrzecznej ;)

do wksia: Zgadzam się w całej rozciągłości. I przypisuję gdzie trzeba.

do wksia: ... a co ciekawsze, potwierdzeniem teorii Wojtka jest to współczesne zdjęcie . Ten dom po lewej, za drzewem stoi nadal i nosi numer Nadrzeczna 4. Dlatego jeszcze raz przekonuję się, że warto fotografować nawet największą i niepozorną szkaradę bo może to się okazać cennym źródłem porównań.

do wksia: I tu ten opis pasuje idealnie
"...którą biskup Susza nazywa wielką ulicą chełmską (Lubelska) idącą ku młynowi, a która była kiedyś bagnista, lecz już Susza wspomina tylko o bagnie co było kiedyś. My o tym przekonaliśmy się w roku bieżącym. Podczas wykopywania rur wodociągowych, wykopano tutaj kilka warst drewnianej jezdni, ułożonej z bali, które z biegiem czasu się zapadały, a na nie kładziono nowe warstwy. Młyn stał jeszcze w końcu XIX wieku w tym miejscu gdzie dziś park miejski, który częścią dalszą od ulicy zajmuje miejsce starodawnego cmentarza. (stoi tam jeszcze krzyż). Po lewej stronie grobli był staw, na terenie którego w roku bieżącym Zarząd Miejski założył dalszą część parku miejskiego." - "Chełm przeszłość i pamiątki" nakładem i czcionkami drukarni "Zwierciadło". Chełm - 1936. Opracował Kazimierz Czernicki.

Jedyny szczegół na zdjęciu to bazylika Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w tle, biorąc pod uwagę wieże bazyliki to musi być widok gdzieś z tego rejonu (ul. Księdza Marcelego Mrozka) .

już wiem - tą fotografię to już zrobiono z balkonu Lubelskiej 74, więc już musiała istnieć - ciekawe czy to 1916, czy też trochę wcześniej, gdyż na przedmieściu okszowskim widać już kolejne kamienice - od lewej, Obłońska 14, w dali dach Brzeskiej 11 (dziś Sienkiewicza 11), bliżej tył Obłońskiej 7, za jej szczytem iglica kaplicy Leoncjusza w Prawosławnym Seminarium Duchownym (dziś I LO), bliżej szczyt i tył kamienic przy Kopernika 23 i 25, dalej kopuła cerkwi Jana Teologa, szczyt Narutowicza 9 między sylwetami cerkwi Cyryla i Metodego i dzwonnicy na Górce oraz drewniany dom z dwoma kominami i oknem w ciemnym szczycie, istniejący do dziś przy Narutowicza 1 - bo pozostałe już chyba nie istnieją, a resztę trudno rozpoznać pod tym śniegiem.

do Rado-NDM: Ale to nie jest bazylika tylko kościół rozesłania św. Apostołów. Bazylika jest bardziej po prawej i niewidoczna na tym zdjęciu, a to oznacza, że za plecami żołnierzy jest ulica Hrubieszowska . Podobne ujęcie tylko z szerszym planem .

do Wiesław Smyk: ja obstawiam Lubelską, a konkretniej obecne skrzyżowanie Lubelskiej z Armii Krajowej w miejscu tego stawu, który był w miejskim parku po lewej stronie Lubelskiej przed wjazdem do miasta - widok dziś mniej więcej z tego miejsca w kierunku Górki:

do wksia: Oczywiście Lubelska. Przy poprawkach opisów innych fot z fragmentami parku miejskiego przeoczyłem tę fotografię.

do wksia: ... i przy okazji skompletowaliśmy całkiem spory zestaw zdjęć dawnego parku miejskiego.

Ciekawe zbiory. Szkoda, że tak krzywo zeskanowane.

Niestety pocztówki wydawane przez Bronfelda są porażką wydawniczą, tak wygląda oryginał pocztówki. W sumie mogę wyprostować.

Kto podmienił zdjęcie???? na pocztówkę wydaną przez Z.F. Erlich?????? Bez sensu!!!

Czyli mój opis pod zdjęciem, przestaje być aktualny i nie oddaje prawdy historycznej.

Podmieniłem zdjęcie na poprawne, które oddaje prawdę historyczna.

1016 rok? - Bardzo stara pocztówka:)

oczywisty błąd daty - ale też trudno tu stwierdzić, czy tak "na sucho" urządzono Park Miejski już w 1916, gdyż to tereny podmokłe, zalewane przez Uherkę corocznie w tamtym czasie, a jeśli dać wiarę datom tych fotografii i to trochę trudno uwierzyć, by mokradła i staw nagle stały się parkiem z roku na rok bez wieloletniej melioracji, no ale w tamtych czasach działano o wiele sprawniej niż dziś :)

do Rafał Chmielowiec: No, na wschodzie Polski, wszystko jest bardzo stare ;)

do Rafał Chmielowiec: No już dobra ... Łączę przyjemne z pożytecznym. Degustuję browarnię Lidla.

do wksia: Rok 1916 to datowanie tej pocztówki podane przez WBP. Więc chyba należy założyć, że jest to stan właśnie w 1916 r. lub wcześniej (bo zdjęcie do pocztówki musiało być zrobione z oczywistych względów wcześniej). Jeszcze nie natknąłem się na informację z dokładną datą założenia parku. Pisze się ogólnie, że pierwsze prace wykonywano na pczątku XX w.

do Wiesław Smyk: :) ok, sielsko to wygląda, prawie romantycznie, lecz ten rejon ulegał permanentnym zmianom, gdyż wody Uherki zasilały pobliski młyn, a więc cały czas zmieniano system rowów i stawów, i po każdej powodzi coś zmieniano, w ten sposób też wielokrotnie zmieniano przebieg koryta samej Uherki w tym rejonie, praktycznie aż po lata 30. XX w. - park wysechł ostatecznie dopiero po kolejnej melioracji z lat 60-tych, a ostatnią wodę w miejskim stawie, z tego co wiem, widziano na tam początku lat 70-tych ;)

do wksia: "...którą biskup Susza nazywa wielką ulicą chełmską (Lubelska) idącą ku młynowi, a która była kiedyś bagnista, lecz już Susza wspomina tylko o bagnie co było kiedyś. My o tym przekonaliśmy się w roku bieżącym. Podczas wykopywania rur wodociągowych, wykopano tutaj kilka warst drewnianej jezdni, ułożonej z bali, które z biegiem czasu się zapadały, a na nie kładziono nowe warstwy. Młyn stał jeszcze w końcu XIX wieku w tym miejscu gdzie dziś park miejski, który częścią dalszą od ulicy zajmuje miejsce starodawnego cmentarza. (stoi tam jeszcze krzyż). Po lewej stronie grobli był staw, na terenie którego w roku bieżącym Zarząd Miejski założył dalszą część parku miejskiego." - "Chełm przeszłość i pamiątki" nakładem i czcionkami drukarni "Zwierciadło". Chełm - 1936. Opracował Kazimierz Czernicki.

do Wiesław Smyk: no właśnie - i na starszych fotografiach Lubelska w tym miejscu ma wyraźnie charakter drogi przez mokradła zbudowanej ręką człowieka ;)

Podmiana, zmiana źródła i poprawa datowania

datowanie z pocztówki - kuba13 - i tu twój opis też pasuje idealnie: "...którą biskup Susza nazywa wielką ulicą chełmską (Lubelska) idącą ku młynowi, a która była kiedyś bagnista, lecz już Susza wspomina tylko o bagnie co było kiedyś. My o tym przekonaliśmy się w roku bieżącym. Podczas wykopywania rur wodociągowych, wykopano tutaj kilka warstw drewnianej jezdni, ułożonej z bali, które z biegiem czasu się zapadały, a na nie kładziono nowe warstwy. Młyn stał jeszcze w końcu XIX wieku w tym miejscu gdzie dziś park miejski, który częścią dalszą od ulicy zajmuje miejsce starodawnego cmentarza. (stoi tam jeszcze krzyż). Po lewej stronie grobli był staw, na terenie którego w roku bieżącym Zarząd Miejski założył dalszą część parku miejskiego." - "Chełm przeszłość i pamiątki" nakładem i czcionkami drukarni "Zwierciadło". Chełm - 1936. Opracował Kazimierz Czernicki

- tu może tylko warto zaznaczyć, że fotografia nie przedstawia dzisiejszego Parku Miejskiego, lecz założony na przełomie XIX i XX w. Park Miejski po drugiej stronie Lubelskiej między dzisiejszą Nadrzeczną i Narutowicza.

z tej fotografii wnikałoby, że do 1910 drewniane było jeszcze właściwie całe przedmieście okszowskie, po północnej stronie Podwalnej (Gdańskiej) i Seminaryjskiej (Młodowskiej) obejmujące ulice Brzeską (Sienkiewicza), Świętoduską (I-Maja, Pierackiego, dziś Mickiewicza), Obłońską - murowany widać chyba tylko jeden budynek przy Kopernika 23 albo 25 oraz w dali przy Prawosławnym Seminarium Duchownym (I LO) też dwie murowane oficyny, które istnieją do dziś przy Sienkiewicza 14 i 18 - tuż przed cerkwią widać też chyba dachy Rosyjskiego Seminarium Nauczycielskiego (obecnie Sąd Rejonowy przy placu Kościuszki 3), a co do reszty to już trudno powiedzieć co jest co - wciąż nie wiem czy ten szczyt przy Lubelskiej, który widać na wielu fotografiach z początku XX w. to połówka Lubelskiej 70, którą wybudowano wcześniej niż sam narożnik, czy też Lubelska 64 (bo ta ma 4 kondygnacje, a tu jest tylko 3) ? - nadal jeszcze istnieje ten drewniany dom z pierwszego planu po lewej, dziś przy Nadrzecznej 4, więc ma już ponad 100 lat, choć jego dni wydają się już policzone - ciekawe czy to chełmski rekordzista w architekturze drewnianej, czy też zachowało się jeszcze coś starszego ?

korekta okresu z 1899-1910 na 1900-1910 - późniejsza od tej

Wg mnie - kamienica po lewej to obecna Lubelska74 / róg Lubelskiej i Nadrzecznej/, dalej również po lewej Nadrzeczna 4,stary drewniany dom.
Zdjęcie zrobione, zgadza się, z dachu ul.Lubelskiej 78. Park znajdował się na skrzyżowaniu obecnej Obłońskiej i Lubelskiej.

do wksia: Poza budynkami warto też patrzeć na roślinność. Zwłaszcza drzewa. Choć tu na fotopolsce, nieraz można było się przekonać, że ta sama fotografia służyła za kanwę do wersji zarówno letniej jak i zimowej. Dodawano budynki, pojazdy i przechodniów albo te elementy usuwano.

Obecnie w tym miejscu stoi "Dom Handlowy"(Lubelska 68) postawiony w latach 70-tych XX wieku, potocznie znany pod nazwą "Stodoła".

To jest Lubelska 72, nie 68.

do renka: Zgadza się - kolega Skibiński się pomylił w swoim komentarzu.

Dodałem znacznik na mapie.