†

Pomnik Fryderyka Schillera

Projekt pomnika Fryderyka Schillera powstał w atelierze wiedeńskiego rzeźbiarza Hansa Schwathego - pochodził ze Śląska Opawskiego (jego podpis znajdował się w prawym, dolnym rogu). Model pomnika został wystawiony w kamienicy sklepikarza Rudolfa Schona na rynku nr 2 we wrześniu 1904 r. Pierwsze przymiarki do budowy pomnika miały miejsce już w 1901 r. Wykonany ze śnieżnobiałego karraryjskiego marmuru, który podczas niskich temperatur staje się bardzo kruchy, dlatego zimą obudowywano go w drewnianą osłonę. Pomnik odsłonięto z okazji 100. rocznicy śmierci niemieckiego poety Fryderyka Schillera. Uroczyste odsłonięcie nastąpiło 4 czerwca 1906 r. w obecności elity miasta i licznych gości przybyłych z Wiednia. Podczas uroczystości przygrywała orkiestra hutnicza z Trzyńca - Werkskapelle. W zamyśle fundatorów miał symbolizować wieczne trwanie niemczyzny w Cieszynie. 10 maja 1921 r. odbyła się wielka uroczystość. Prasa donosiła, iż po ponad dwóch latach rozebrano drewnianą osłonę, która miała chronić pomnik w czasach kryzysu cieszyńskiego, czyli przygotowań do plebiscytu. Miał to być smutny widok na pomnik obity drewnianą konstrukcją, która była już mocno zabrudzona - wręcz czarna i kiedy została zdjęta to wtedy obecnych olśniła biel marmuru. Wieczorem odbyła się uroczystość, zeszły się setki osób, odśpiewano pieśni po czym przemawiał główny nauczyciel Kohut, następnie złożono wieniec laurowy. Potem przemawiał ing. Prokop, który podkreślał, iż pomnik ten należy do najpiękniejszych i najgustowniej wykonanych. W okresie międzywojnia corocznie niemieckie stowarzyszenie pod nazwą: Ortsgruppe "Friedrich v. Schiller", którego prezesem był ing. Walter Fulda, kładło kwiaty pod pomnik i świeciło lampionami, gdyż uroczystości te odbywały się porą wieczorową. Zapewne po śmierci Waltera Fuldy nowym honorowym prezesem został niemiecki adwokat Anton Schneeweiss. Zwracano uwagę, iż corocznie wzrasta liczba uczestniczących w uroczystości. Kładziono też wieniec laurowy o kolorach niemieckich narodowych. W 1930 niemieckojęzyczna Silesia informuje, iż Burschenschaft "Silesia" jak każdoroczne 8 listopada o godz. 19 rozpocznie się spotkanie okolicznościowe. W listopadzie 1930 r. honorowym członkiem Burschenschaft "Silesia" został emerytowany właśnie lekarz dr Hermann Hinterstoisser. Jego portret na dyplomie, który otrzymał wykonał malarz Ludwig Palme (patrz wnętrza ratusza). Uszkodzony 26 sierpnia 1939 r. przez Niemców w ramach sabotażu. Ładunek wybuchowy ustawiono z boku podstawy pomnika, za pomocą którego zniszczono część schodów pod pomnikiem. Samotny pomnik nie został uszkodzony. W czasie okupacji Niemcy przeprowadzili skromny remont. Ostatecznie rozebrany z polecenia Urzędu Miejskiego w dniach 17 i 18 września 1946 r. W środku pomnika znajdował się pamiątkowy zapis (Cieszyn musi zostać twierdzą i bastionem niemczyzny we wschodniej Monarchii. Podpisali w roku 1905 dr. Hinterstoisser, inż Hulek, Eugen Fulda, Adolf Fasal, dyrektor Alscher). Blok marmurowy, w którym wykuta była głowa Schillera przeniesiony został do zakładu kamieniarskiego firmy Koczy w Czeskim Cieszynie i tam częściowo przerobiony na nagrobki. Dwie postacie spod bloku pomnika zostały przewiezione na złomowisko. Tam w roku 1946 odkryła je mieszkanka Jabłonkowa i odkupiła za kilka koron. Przewiozła je do swojego ogrodu w Jabłonkowie, gdzie stoją do dnia dzisiejszego. Postać kobiety jest w dobrym stanie, zaś mężczyzna został pozbawiony prawej ręki.
26 maja 1906 r. przeprowadzano inspekcję nad pracami związanymi z budową pomnika. Ustalono, iż prace są już prawie gotowe. W prasie wiedeńskiej - Wiener Journal - napisano Głowa poety wyrzeźbiona jest z marmurowego bloku, na który uwięziony patrzy na siebie uwolniony naród niemiecki, portretowany przez młodego człowieka o idealnej urodzie, który trzyma w ręku złamane kajdany. Beztrosko przechodzi przez złowieszczą damon ciemności, a za nim zmrużone oczy młodej kobiety, która wieńczy wianek u stóp pomnika. Cały pomnik ma 4 metry wysokości, głowa Schillera jest większa niż dwie figury, które są utrzymane w naturalnej wielkości. Niemiecki Cieszyn Cieszyn będzie dumny z tego zabytku.
W 1905 r. obchodzono liczne uroczystości związane z rocznicą Schillera.
W maju 1931 r. Stowarzyszenie dla upiększania miasta: Kolejnym problemem było wzniesienie alpinum (oryginalnie alpinums) przed pomnikiem. Można nie zgodzić się co do celowości alpejskiej i wyboru jej lokalizacji przed wspaniałym alabastrowym pomnikiem. Mam nadzieję, że rośliny alpejskie wkrótce przerosną zwykłe wrażenie tego kamiennego domu, który jest uporządkowany, ale przynajmniej wygląda na opuszczony i sprawi, że będzie bardziej znośny. Prace te wykonał ogrodnik Grimm. Dla alpinum podarował H. Wojnar rośliny sprowadzone z góry Sulov (943 m) w sąsiedztwie Białego Krzyża w Beskidzie. Alpinum powstało staraniem stowarzyszenia oraz Fuldy, leśniczego ing. Schmidta oraz dyr. Nakladala.