Teren na którym powstał Park Ślaski miał powierzchnię 600 ha, Pokryty był w 75 % hałdami, pogórniczymi odpadami, biedaszybami, zapadliskami, bagnami i wysypiskami oraz w niewielkim obszarze terenami o charakterze rolniczym.
W celu zniwelowania wpływu złego podłoża na roślinność (gleby o głębokości od 0,2 do 0,7 cm mocno zbielicowane, piaszczysto – gliniaste, półprzepuszczalne o kwasowości w granicach ph 3 – 4) dokonano przemieszczenia ok.3,5 mln.m3 oraz dowiezienia 0,5 mln m3 ziemi rodnej i torfu. Tak powstał jeden z największych parków śródmiejskich w Europie. Decyzja o jego utworzeniu zapadła w grudniu 1950 roku na posiedzeniu Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach. Propagatorem i inicjatorem jego powstania był gen. Jerzy Ziętek, który stanął na czele Komitetu Budowy WPKiW. W lipcu 1951 roku ruszyła budowa, która w założeniach miała być próbą przywrócenia życia środowisku zdewastowanemu przez przemysł. Górnicze hałdy zamieniały się w „zieloną wyspę” w samym centrum przemysłowej aglomeracji. Park powstawał w trójkącie trzech miast: Katowic, Chorzowa i Siemianowic Śląskich. W powyższym okresie Park był jedynym w swoim rodzaju obiektem przyrodniczo – rekreacyjnym tej skali na terenie nie tylko Polski, ale i Europy i do dziś dzień pozostaje jednym z największych tego typu przedsięwzięć. Była to także pionierska w skali Europy i największa w kraju pomyślnie zakończona próba przywrócenia do życia zdewastowanego przez przemysł środowiska naturalnego.
Od początku jego budowa była masową akcją społeczną. Do pracy przyłączyły się tysiące ludzi - od młodzieży szkolnej po pracowników urzędów. Przedsiębiorstwa zabezpieczały transport materiałów, ludzie składali datki pieniężne, prowadzona była sprzedaż kartoników filatelistycznych z dopłatą na budowę WPKiW oraz wiele innych akcji mających na celu zebranie środków na rozbudowę obiektu. Projektant parku - prof. Władysław Niemirski wziął pod uwagę zróżnicowany program przyszłej działalności Parku i powiązał jego podstawowe założenia funkcjonalne z istniejącymi już warunkami topograficznymi. Zaprojektował m.in. w zielonej przestrzeni dwa rejony: cichy, gęsto obsadzony drzewami i krzewami, który miał służyć biernemu wypoczynkowi i kulturalno- rozrywkowy do czynnego odpoczynku. W ich obrębie wydzielił kolejno sześć sektorów, w tym młodzieżowy, gdzie m.in. na terenie starej cegielni, powstało wesołe miasteczko. Stopniowo parkowa scenografia stawała się coraz bardziej urozmaicona, wybudowano 9 fontann, w tym główną, w samym sercu parku.
Teren o powierzchni 113 ha zajęła część festynowa, gdzie stanął duży krąg taneczny i dwa małe z estradą. W latach 50. XXw. sukcesywnie przybywało w parku nowych inwestycji, takich jak: stadion, zoo, wesołe miasteczko, planetarium. Od 1957 zaczęła kursować nizinna kolej, jedyna tego typu w Europie. Na ponad 5 km trasie woziła ludzi m.in. do wesołego miasteczka i zoo. Dziesięć lat później ruszyła kolej linowa „Elka”. Spacerowicze mieli do dyspozycji 70 km alejek, 2400 ławek, 850 foteli i leżaków. W 1962 roku zainaugurował działalność Ośrodek Turystyczny PTTK, który – jak podają źródła – w kontakcie z większością biur podróży w Polsce planował ruch turystyczny na Śląsku. Do dyspozycji miał nawet dwa autokary marki „San”. Rok później ruszył Ośrodek Harcerski, młodzież miała do dyspozycji tzw. pawilon ruchowy, camping, pole namiotowe. Jedną z najbardziej udanych inwestycji okazał się Ośrodek Sportów Wodnych, położony nad stawem połączonym z Kanałem Regatowym. Można było wypożyczyć kajaki, rowerki wodne, a nawet przejechać się motorówką. W niedziele i święta przychodziło do parku nawet 150 tys. osób. Ci, którzy woleli ciszę i spokój chętnie odwiedzali sławną łabędziarnię, świątynię Petrycha, rosarium czy nieistniejące już alpinarium którego obecnie następcą jest usytuowany w innej części parku ogród bylinowy.
Kalendarium
grudzień 1950 – posiedzenie Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach, zapada decyzja o powstaniu WPKiW
lipiec 1951 – początek budowy parku
1954 – rozpoczyna się budowa Śląskiego Ogrodu Zoologicznego
grudzień 1955 – otwarcie Planetarium Śląskiego
lipiec 1956 – dobiega końca budowa Stadionu Śląskiego
1957 – inauguracja budowy Śląskiego Wesołego Miasteczka
1957 – rusza kolejka wąskotorowa
lipiec 1961 – oddano do użytku Ośrodek Postępu Technicznego
15 grudnia 1962 – rozpoczyna działalność Ośrodek Turystyczny PTTK
1963 – odbywa się pierwszy plener artystyczny (ostatni w 1983). Ich efektem jest powstanie Galerii Rzeźby Śląskiej
1963 – przekazano do użytku Ośrodek Harcerski
12 czerwca 1966 – otwarcie kąpieliska Fala
7 września 1967 – zaczyna kursować kolej linowa Elka
24 czerwca 1968 – uroczyste otwarcie Rosarium
1968 – powstaje Hala Wystaw Kapelusz
maj 1975 – otwiera podwoje Górnośląski Park Etnograficzny
1985 – powstaje Duża Gwiazda, czyli największy diabelski młyn w Polsce
2007 – powstaje Park Linowy Palenisko
2011 – zakończenie gruntownej rewitalizacji rzeźby "Żyrafa" i wpisanie jej do rejestru zabytków
2012 – zorganizowano pierwszą "Wigilię dla Samotnych"
2013 – zakończenie prac renowacyjnych bramy Śląskiego Ogrodu Zoologicznego
wrzesień 2014 – prezentacja sześciometrowej rzeźby komara "Dron"
2020 – po 40 latach do Śląskiego Ogrodu Zoologicznego powróciły pingwiny
12 lipca 2021 – uroczyste otwarcie Ogrodu Japońskiego
