†

Most Parnicki

Most Parnicki to kalka z niemieckiego Parnitzbruecke. Lepiej nazwac most - Portowy. I dodac ul. Gdanska, ktorej jest tu calkiem sporo (u dolu zdjecia).

Piekne sa zdjecia starego, przedwojennego Szczecina.

do mirekjot: Lepiej nazwać widoczną tu bramę - Portową. Nazwa tej na końcu Wyszyńskiego to przykład "piastowskiej" wiedzy o mieście.

do mirekjot: Wiem, za napisal pan ksiazke o Szczecinie do 1945 - wydana w grudniu 2019. Czy moglby Pan podac pelny tytul, chcialabym ja znalezc na internecie i kupic.

do Mariusz Brzeziński: Paradoksy szczecińskiego nazewnictwa :) Brama Portowa prowadzi do Berlina, a most Długi jest krótki.

do Mariusz Brzeziński: A tego to nie rozumiem. Nie "dowidzam" tu tej bramy, jeno most...

do Mariusz Brzeziński: Ach, ok. chodzi Ci o bramę wjazdową do obszaru wolnocłowego. Ten fragment Łasztowni kojarzy mi się bardziej z Parnitz Tor (Brama Parnicka), rozebraną w 1876. Stala na wylocie Grosse Lastadie (Energetyków) nad brzegiem Parnicy, przy wjeździe na most, w kierunku Dąbia.

do GEllingsen: Proszę - link do tej pozycji u wydawcy

do mirekjot: Dziekuje bardzo!

Dzis to most Portowy nad Parnicą. Ukończono go w 1909, Zdjęcie najprawdopodobniej pochodzi z 1909 lub 1910. Zniszczony w 1945 przez Niemców opuszczających miasto. Jego filary nurtowe posłużyły do budowy nowego mostu Portowego w połowie lat 60. Wcześniej istniał w tym miejscu prowizoryczny most o nazwie most Żmogusa.

Widok od dzisiejszej ul. Energetyków w stronę ul. Gdańskiej.

Nie wiem kto utworzył to przypisanie - Region Polska / Rzeka Odra / Rzeka Odra (zachodniopomorskie) / Port / Parnica - ale chyba Port powinien być przypisany do Parnicy, a nie odwrotnie, tak jak właśnie jest. Przecież to porty buduje się nad rzekami, a nie rzeki w portach ;)

Cos w takiej logice jednak jest, ponieważ port się tak rozrastał, że zaanektował w końcu i nabrzeża Parnicy.

Gdyby port ograniczał się tylko do Parnicy, to tak, ale sprawa jest bardziej skomplikowana. Port rozłożył się najpierw nad Odra, ale było mu mało miejsca wiec zabrał się za Parnicę. Dopóki to się nie stało, Parnica była rzeka, która łączyła obie odnogi Odry, czyli Odrę Zachodnią (nazwijmy ją właściwą), z Regalicą (czyli Odrą Wschodnią). Teraz tez łączy, ale już jest tylko kanałem wodnym, bo do tej roli sprowadził ja port :)

Ważniejsze jest jednak, że zdjęcie da się zdatować dokładniej, a 10-letni margines, to naprawdę nieuzasadniony zapas :)

Daty skorygowano.

Podmiana na większy skan.

do mirekjot: Jeszcze podczas budowy mostu Postowego był on określany mostem Żmogusa.

do mirekjot: A co było pierwsze, port czy Parnica? Jak to ustalisz to będziesz miał odpowiedź jak powinno wyglądać właściwe przypisanie ;)

do mirekjot: Czyli Parnica była pierwsza, a nad nią zbudowano port... czyli ten ciąg przypisania jest błędny ;)

do Jazzek: Tak, nazwa "Portowy" była - o ile dobrze kojarzę - wynikiem konkursu, bodaj "Kuriera Sz.". Jednak nie znalazlem żadnego wyjaśnienia dla nazwy "most Żmogusa". Ani kto to był, ani skąd taka nazwa się wzięła.

do mirekjot: Żmogus to po litewsku człowiek :) a może to ma cos z wspólnego z Walerianem Pawłowskim który w tamtym okresie stworzył koncert "Żmogus" w Filharmonii do tekstu litewskiego poety E. Mieželaitisa. Just saying :)

do Hauka: Że to po litewsku "człowiek", to tyle i ja ustaliłem :) Nazwa "most Żmogusa" została nadana nieistniejącemu Parnitzbruecke przez komisję nazewniczą po przejęciu Szczecina przez polską administrację w 1945 roku, więc chyba nie miało to związku z W. Pawłowskim. Juź bardziej bym podejrzewał, że z Litwą. Może to też występowało jako imię jakiej postaci historycznej z tamtych stron?

do mirekjot: Trochę więcej możemy się dowiedzieć w starych audycjach Alicji Maciejowskiej z archiwum Radia Szczecin z 1963 roku. Dowiadujemy się że nie zachowały się żadne zapiski kim owy Żmogus był, ale w przekładach ustnych zachowała się historia miejska a nawet dwie. Na moście tymczasowym w miejscu Parnitzbrücke, który był jedynym wjazdem do Szczecina od wschodu był punkt kontrolny, a na punkcie kontrolnym służbę pełnił sierżant Żmogus, "...Pan i władca tego węzła..." opisywany jako niski człek z wąsem "...straszny wypijus...". Jako ze decydował kto i z czym wjeżdża do Szczecina można u niego było wszystko dostać "...zaczynając od francuskiej szminki kończąc na kiełbasie salami..." a to wszystko za cenę litra dobrego samogonu. "... tylko takiej która się paliła, Żmogus musiał sprawdzić zapałką, jeśli samogonka zapaliła się niebieskim płomieniem, wtedy była to dobra samogonka...", Istnieje jeszcze jedna opowieść. Żmogus był saperem który rozminowywał okolice portu. Podobno w okolicy mostu w momencie gdy zjeżdżały się transporty przesiedleńców jeden z wozów wiózł grupę około dziesięciu dzieci, gdy transport się zatrzymał przed mostem dzieci wysiadły i rozbiegły się w miejsce gdzie Żmogus wiedział że jest pole minowe. "...Podobno ów rzesz Zmogus wyprowadził dzieci stamtąd, po jednym, razem z ostatnim wyleciał w powietrze..."

do Hauka: Ta ostatnia przypowieść mogła być powodem nadania nazwy mostu. To Mu się poprostu należało.

do Mariusz Brzeziński: Jeżeli w tej drugiej opowieści byłoby coś z prawdy, powstaje kolejne pytanie - dlaczego nazwa "most Żmogusa" okazała się nietrwała i 20 lat później znaleziono inną.

do mirekjot: Skoro most z 1958 był tymczasowy to nazwa zniknęła razem z konstrukcją.

do Mariusz Brzeziński: Nazwa "most Żmogusa"obowiązywała od 1945, kiedy w Parnicy leżały zwalone resztki Parnitzbruecke, a obok zbudowano prowizoryczną przeprawę, pozwalającą na minimum komunikacji.

do mirekjot: Obok jest obiekt "most Żmogusa" i fotki z budowy w latach 1957-1958.

do Mariusz Brzeziński: Tu też jest most Żmogusa - ten z 1948 Nota bene - fotki z 1957-58 to już konstrukcja baylejowska - wtórna - w stosunku do tej z 1948. Najwyraźniej przeprawa tymczasowa z 1948 po 10 latach użytkowania wymagała poważniejszych prac, bo porównując obie konstrukcje widać wyraźnie, iż przynajmniej jeden z mostów przeprawy zmienił położenie

do mirekjot: Z notatek kolegów wynika, że były tu cztery mosty : stary Parnicki, tymczasowy Baileya z 1948, tymczasowy z 1958 i obecny Portowy. Sa też cztery obiekty. Jeśli coś pomyliłem proszę o korekty w poszczególnych obiektach.

do mirekjot: oni tam zrobili szacher-macher przed budową nowego mostu. Lewa nitka została (w stronę Dąbia), a prawą przeniesiono zamieniając kierunki ruchu. prawa nitka kolidowała z budową nowego mostu

do Mariusz Brzeziński: To ja bym dodał jeszcze jeden :) W okresie między zniszczonym przez Niemców mostem Parnickim i zbudowanym w 1948 mostem Baileya istniała przeprawa tymczasowa (nazwijmy to - pontonowa), zbudowana na "podbudowie" kilkunastu barek rzecznych, spiętych ze sobą burtami i zacumowanych równolegle do brzegów Parnicy, z prowizoryczną jezdnią, poprowadzoną na tych barkach w poprzek - pomiędzy dwoma brzegami rzeki. Przeprawa ta - patrząc w kierunku miasta leżała po prawej stronie zwalonego Parnitzbruecke. Most Baileya powstał po lewej stronie zniszczonego mostu Parnickiego.

do mirekjot: w sumie to mamy tak w latach 1945-1948 mamy przeprawę "pontonową", później w latach 1948-1957 mamy Most Baileya nazywany Mostem Żmogusa, W w 1957 roku przed budową nowego mostu zlikwidowano jedną nitkę (w stronę miasta) przenosząc ją bardziej na zachód i zmieniając kierunki jazdy na nitkach. no i od początku lat 60tych mamy most portowy

do Hauka: Przyjrzałem się dokładniej temu "mostu" i nie jest łatwo :) Otóż na pierwszym polskim planie Szczecina z 1945 (druk w październiku 45) most ów nosi nazwę Żmugosa, a nie Żmogusa. I tu jest pytanie - która nazwa jest błędna - pierwotna z planu, czy wtórna z lat późniejszych? Żmugos nadaje się na nazwisko sapera równie dobrze jak Żmogus, a może nawet lepiej :))) Co do nowego mostu Portowego, to planowano jego otwarcie na 22 lipca 1965, ale wystąpiło częste za PRLu zjawisko "poślizgu" i most był oddany do użytku 10 listopada 65.

do mirekjot: pamiętałem ze gdzieś się przewinęło zdjęcie z mostem pontonowym

do Hauka: Tak, to jest ten "pontoniak" sprzed 1948.

To akurat foto z lat 30. (znaczy - po 1930).