Pierwsze próby wskrzeszenia dawnej świetności zamku będzińskiego miały miejsce w latach 30 XX w., kiedy to, staraniem hrabiego Edwarda Raczyńskiego, nastąpiła odbudowa zamku w stylu neogotyckim. Pomysłodawcą projektu był pochodzący z Włoch Franciszek Maria Lanci, autor projektów przebudowy m.in. pałacu w Falentach, Zatorze czy Krzeszowicach. Niestety od połowy XIX wieku zamek zaczął ponownie popadać w ruinę.
Na przełomie XIX i XX wieku władze miasta postanowiły stworzyć na Wzgórzu Zamkowym park dla mieszkańców Będzina-wówczas to gołe dotychczas wzgórze obsadzono drzewami, dokonano także zabezpieczenia ruin zamku. Kolejną inicjatywę odbudowy przejęło Towarzystwo Opieki nad Górą Zamkową, które w 1918 roku podjęło działania mające na celu rekonstrukcję zamku i utworzenie w nim muzeum. Autorem projektu był architekt Adolf Szyszko-Bohusz. Realizację planów przerwał jednak wybuch II wojny światowej.
Zaraz po wojnie, w 1945 r., utworzono Komitet Odbudowy Zamku i rozpoczęto dialog z władzami o celowości tejże odbudowy. Powołano także Związek Międzykomunalny dla Odbudowy Zamku Będzińskiego i Urządzenia Muzeum Regionalnego z siedzibą w Będzinie. Latem 1948 roku ruszyły pierwsze prace na terenie Góry Zamkowej, prowadzone przez inż. arch. T. Rudzkiego, połączone z badaniami archeologicznymi. Ministerstwo Kultury i Sztuki odrzuciło przedwojenną koncepcję Szyszko-Bohusza, ostatecznie przyjęto projekt Zygmunta Gawlika, autora m.in. Katedry Chrystusa Króla w Katowicach. W 1952 roku pod nadzorem dra Józefa Kluska, a potem inż. Arch. Romana Romańskiego rozpoczęto prace przy odbudowe zamku. Pracami archeologicznymi, towarzyszącymi dobudowie, kierował Włodzimierz Błaszczyk, późniejszy pierwszy dyrektor Muzeum.
Uroczyste otwarcie zamku, który stał się siedzibą Muzeum Zagłębia w Będzinie, nastąpiło 29 lipca 1956 r.
