Linia kolejowa nr 208 Działdowo - Chojnice

Kolejka cegielniana (łączyła cegielnie w Grudziądzu, położone nad brzegiem Wisły). Po lewej urządzenie dźwigowe (związane z eksploatacją mostu ?)

Te wagoniki kolejki wąskotorowej woziły glinę z wyrobisk nadwiślańskich / po lewej stronie nad Wisłą/ do Cegielni Martina Schulza zlokalizowanej przy ul.Chełmińskiej / na terenie obecnej Galerii Alfa /. Po lewej stronie jedyne wyrobisko - prawdopodobnie pierwsze - przed pruskim mostem kolejowo-drogowym - zwane "Eiska" bardzo popularne jako ślizgawka - lodowisko aż do lat 70-tych ubw. Po prawej stronie droga prowadzi na półwysep do niemieckiego "Bootshaus des Gr.Rudervereins" a dzisiejszego Klubu Wioślarskiego KKW Wisła Grudziądz. Między tym półwyspem a polną wówczas ulicą Portową znajduje się akwen wodny Portu Schulza który był zimowym schroniskiem dla statków,barek i szaland. Widoczne koło mostu urządzenie dźwigowe służyło głównie do obsługi znajdujących się po obu stronach mostu 3 m szerokości studni służących poprzez przepompownię PKP przy ul.Gdyńskiej do obsługi o,5 m kranów na stacji PKP przy ul.Dworcowej z których pobierały wodę lokomotywy parowe / parowozy/ do swoich zbiorników.

Co to jest na pierwszym planie?!

Może wożą piasek z rzeki.

do Neo[EZN]: Wygląda jak wagon z czymś tam.

do † jerzy furmanski: Kopiuję słowa Jerzego do opisu pod zdjeciem. Ciekawe informacje mogą umknąć oglądającym.

do Danuta B.: Nie widzę opisu...

do † Festung: Jakoś mi wyszedł pod niewłaściwym zdjęciem, ale słowa Jerzego dodałam tu , wartoby zrobić taki manewr z pozostałymi. Nie wiem tylko, jaki to parametr studni, o której tam pisze - 3 m. Głebokość?

Nieistniejąca glinianka - wyrobisko gliny dla Cegielni Martina Schulza/ zlokalizowanej w miejscu obecnej Galerii Alfa/ zwane Eiską - miejsce zimowych bezpiecznych harców łyżwiarzy od czasów pruskich po 1970 r. Następnie zasypane.Dzisiaj w w tym miejscu biegnie ul.Portowa /od ronda do ul.Brzeźnej i Wislanej

Po prawej urządzenie dźwigowe związane z eksploatacją/budową mostu (?).
Surowiec do cegielni przy porcie fotopolska.eu/446480,foto.html transportowano torowiskiem kolejki wąskotorowej wzdłuż nabrzeża (pod mostem) z okolic cegielni przy poligonie

Na tym zdjęciu jest wyraźnie pokazane urządzenie dźwigowe obsługujące południową 3 m studnię głębinową PKP położoną dokładnie w osi polnej wówczas drogi / przedłużenia ul.Wiślanej pod mostem do również polnej wówczas ul.Portowej /. Obie studnie służyły do zaopatrzenia w wodę parowozów na stacji PKP Grudziądz Główny poprzez 0,5 m krany usytuowane na obrotowych masztach. W tym miejscu gdzie stoi dźwig dzisiaj biegnie piękna asfaltowa ul.Wiślana do Ronda przy Galerii Alfa. A obie studnie wraz z Przepompownią przy ul.Gdyńskiej oraz Oczyszczalnią Ścieków po południowej stronie mostu / koło blokhauzu / zostały zlikwidowane w latach 90-tych ubw. Za urządzeniem dźwigowym widoczny piętrowy południowy "blokhauz" który miał strzec wjazd i wyjazd z mostu.

Stary pruski most kolejowo-drogowy wysadzony 02.09.1939 r przez saperów polskich / ładnie zrzucone 3 przęsła z filarów do wody / , już w 1940 r podniesiony przez saperów niemieckich i oddany do użytku ,ponownie zaminowany przypadkowo wysadzony wraz z cała rzeszą uciekinierów, wozów konnych z dobytkiem ok.21.02.1945 r. Most po 1945 r nie nadawał się do naprawy , przęsła został wyciągnięte z dna Wisły i przeznaczone na złom. W latach 1947 do 1951 r na istniejących filarach zamontowano nowe przęsła i oddano nowy most do użytku. Widziana nowa asfaltowa jezdnia wraz z chodnikiem i ścieżka rowerową to przedłużony odcinek ul.Wiślanej od ul.Brzeźnej pod mostem do ronda przy ul.Portowej ( koło Galerii Alfa).

Pierwszy most "łyżwowy" powstał poniżej Grudziądza na polecenie Władysława IV w roku 1635, jego budowniczym był Eliasz Arciszewski. Kolejny w roku 1655 zbudowano na polecenie Karola Gustawa i następne, zapewne w latach 1758-1762, kiedy to wojska rosyjskie przekraczały Wisłę.
W latach 1876-1879 powstał jedenastoprzęsłowy, drogowo-kolejowy most łączący Grudziądz z liniami kolejowymi Bydgoszcz-Gdańsk i Poznań-Toruń. Jak na tamte lata most grudziądzki był najdłuższym w państwie niemieckim - 1 098m. Władze forteczne zażądały aby przy wylocie mostu na lewym brzegu zbudowano kamienny schron bojowy oraz żelazną bramę, zamykającą wjazd na most. Prac montażowych na potężnych filarach podjęło się towarzystwo akcyjne przemysłu górniczego Union w Dortmundzie, w roku 1879. 1 listopada przy próbie obciążenia mostu ustawiono osiem parowozów i jedenaście załadowanych wagonów towarowych których łączny ciężar wynosił 700 ton. Podobnie jak mosty malborskie i tczewskie z powodu stale rosnącego ciężaru taboru kolejowego w roku 1909 most grudziądzki również poddano pracom remontowym które wzmocniły konstrukcję.
W połowie sierpnia 1914 roku Niemcy, chcąc zwiększyć możliwości przeprawy wiślanej pod Grudziądzem zbudowali około 100 m poniżej istniejącego, most na palach o konstrukcji stalowych belek dwuteowych i przyczółkach z cegły, który rozebrano na początku lat 20. Istnieje teoria, iż most mógł powstać już wcześniej, w trakcie przygotowań Niemiec do wojny. Podobnie jak mosty tczewskie, toruński i fordoński, most grudziądzki został zaminowany latem 1939 roku przez specjalną grupę saperów pod dowództwem por. Norberta Juchtmana z batalionu saperów 15 dywizji piechoty. Aby zachować tajemnicę o prowadzonych działaniach żołnierze pracowali w mundurach kolejarzy lub ubraniach cywilnych, pozorując naprawy. 2 września 1939 roku o godz. 19:00 wysadzono w powietrze grudziądzki most, niszcząc dwa filary, co spowodowało że trzy przęsła opadły pozwalając jednak przedostać się po nich pieszo. Miejscami stosując wspinaczkę, w pierwszych dniach wojny przeprawiły się przez Wisłę grupy żołnierzy armii "Pomorze" na wschodni brzeg rzeki. W czasie gdy odbudowywano most w Fordonie w latach 1940-1941, przy moście w Grudziądzu usunięto wraki, wyreperowano filary i zamontowano nowe, o tym samym kształcie ale o mocniejszych przekrojach dźwigary. Prawdopodobnie 21 lutego 1945 roku w ramach zaciekłej obrony niemieckiej Grudziądza most został ponownie wysadzony. Rosjanie miasto zdobyli dopiero 6 marca 1945 roku i w tym czasie sowieccy saperzy zbudowali drewniany most kratowy na jarzmach, rozebrany w roku 1947 przez Zarząd Budowy Mostów Drogowych w Płocku. W roku 1948, w kwietniu, na Wiśle pod Grudziądzem postawiono pontonowy most przeniesiony z Włocławka. Uroczyście otwarto go 2 maja 1948, w uroczystości wzięli udział: marszałek Rola-Żymierski z dowódcą wojsk saperskich gen. Bordziłowskim, wojewodą pomorskim Ignacym Kubeckim i prezydentem Grudziądza. Eksploatowany był on do późnej jesieni 1948 roku i w latach następnych.
Drogowo-kolejowy, stalowy most na Wiśle po wojnie był zniszczony całkowicie, wszystkie przęsła były zwalone, zaś filary zrujnowane. W latach 1945-1948 zdemontowano część przęseł znajdujących się nad wodą - zajęło się tym przedsiębiorstwo Aleksander Jabłoński. W latach 1947-1948 Oddział 1 PPRK w Bydgoszczy oczyścił nurt z wraków i odbudował przczółki i filary. Rok 1949 to prace przy montażu przęseł - Stanisław Morski (kierownik montażu) ustawił na barkach rusztowanie, w trakcie montażu przewożone spod przęsła pod przęsło. Na terenie zalewowym wzdłuż mostu ułożony został tor, po którym zmontowane już przęsła przewożono a następnie przesuwano na podpory. Gotowy już most oddano do użytku 26 sierpnia 1951 roku - uroczystego otwarcia dokonał wicepremier Hilary Chełchowski.

na podstawie:
1. "Mosty na Wiśle i ich budowniczowie" - Bolesław Chwaściński, 1997
2. "Bilder aus Westpreußen" - Heinz Csallner, 2002
3. "Grudziądz i okolice na starej karcie pocztowej" Tom I i III.

Nie wiem, czy zrobiłem dobrze przenosząc komentarz kol. Jerzego do opisu mostu?

do † jerzy furmanski: W poprzednim komentarzy piszesz, że w 1939 r. zaminowany most, wysadzono przypadkiem. Wiesz coś więcej na ten temat?

do † jerzy furmanski: Dodałam tekst jerzego furmanskiego jako opis obiektu. Zwracam uwagę młodszym rocznikom, na słowa, o demontażu przęseł przez przedsiębiorstwo Aleksander Jabłoński. Była to zapewne prywatna firma jakiegoś speca od grubych robót. Wiele było takich firm i były tolerowane, póki były potrzebne. Kiedy rozpoczęła się wojna z tzw. "prytwaną inicjatywą" lub soczyście "prywaciarzami"? Większość tych firm została zniszczona domiarami, czyli wirtualnie wyliczonymi podatkami. Ludzie sprzedawali wszystko, by się wypałacić, a interes zamknąć. Osobiście znam jeden podobny przypadek z Wrocławia.

do † Festung: Jak najbardziej, będzie wielkim uzupełnieniem wiadomości o obiekcie.

do † Festung: To chyba są dwa:).

do † Festung: Kto w końcu dodał ten tekst, Ty czy Danka. A może daliście podwójnie ;))

do pawulon: Podwójnie:). Jest dobrze, oby takich tekstów więcej.

Należy dodać,że wspomniany pruski most został 2 .09.1939 r wysadzony przez saperów polskich /trzy przęsła/,podniesiony przez Niemców już w 1940 r , powtórnie wysadzony przez przypadkowy pocisk rosyjski w marcu 1945 - zniszczony kompletnie. Po wojnie do 1953 odbudowano most na tych samym przyczółkach i filarach ale z innych materiałów. Tak ,że jest to inny drugi most.Na przyczółkach po obu stronach rzeki stały po dwa tzw. blokhausy / murowane piętrowe budynki obronne/ pomiędzy którymi były zamykane żelazne wierzeje Na pierwszym planie nowowybudowana asfaltowa jezdnia ul.Portowej.

Na Grudziądzkim Forum Historycznym jest temat mosty mosteczki tam znajdują się te budynki i brama od str.zza Wisły. pozdrawiam i szacunek dla p.furmańskiego

Sugestie co do datowania ? Opis aukcji nie zawierał nawet orientacyjnej daty.

To widok pruskiego mostu na Wiśle do Grudziądza od strony zachodniej - od Michala. Widoczny z lewej strony piętrowy południowy blokhauz strzegący wjazd na most od strony zachodniej. Po mostem widoczne "poldery " tj.tereny zalewowe w przypadku dużego przyboru wiosennych wód w Wiśle pozwalające zalać nadbrzeżne łąki aż do wałów przeciwpowodziowych.

Urządzenia widoczne na zdjęciu służyły do składania masztów większych łodzi

A tak to opisuje w Biuletynie KMDG Pan Henryk Turski. Rok II: 2004 Numer 21 (26)
Data odczytu: 08.09.2004 Data wydania: 25.09.2004
Henryk Turski
Początki i rozwój węzła kolejowego PKP w Grudziądzu.

W roku 1852 oddano do eksploatacji linię kolejowa z Bydgoszczy przez Laskowice – Smętowo - Tczew do Gdańska, w odległości zaledwie 22 km od Grudziądza. Drugą linię kolejową z Torunia przez Wąbrzeźno do Jabłonowa (tzw. rokadę) oddano w roku 1871. W następnym roku przedłużono ją do Iławy i Olsztyna. Miasto Grudziądz znalazło się, więc między dwoma liniami kolejowymi normalnotorowymi (prześwit między główkami szyn – 1435 mm), bez połączenia z ogólną siecią kolejową kraju. Rozwój, miasta pod względem przemysłowym i ludnościowym wymagał masowego przemieszczania towarów i surowców a także ludności. Sprostać temu zapotrzebowaniu mógł wówczas tylko transport kolejowy.

Pierwszą linię kolejową ułożoną z Jabłonowa przez Mełno, Bursztynowo do Grudziądza oddano do eksploatacji 12 listopada 1878 r. Drugą linię kolejową z Grudziądza, przez nowo wybudowany most przez Wisłę, konstrukcji stalowej, nitowany, o długości 1092 m przez Grupę, Dubielno do Laskowic- oddano do eksploatacji dnia 4 listopada 1879 r. W roku 1888 ułożono z Jabłonowa przez Grudziądz do Laskowic drugi tor, czyli była to wówczas linia-dwutorowa (drugi tor rozebrany został w marcu 1945 r.). Trzecią linię z Torunia. Mokrego - przez Chełmżę, Kornatowo do Grudziądza, oddano do eksploatacji w całości 1 listopada 1882 r. Czwarty odcinek linii kolejowej z Grudziądza przez Kwidzyn, Sztum do Malborka oddano do użytku publicznego 1 listopada 1883 r. Należy tu jeszcze wymienić linię normalnotorową tzw. buraczaną z Mełna do Chełmży, oddaną do użytku w dniu 30 września 1901. Znacznie krótszą linie kolejową (normalnotorowa) z Gardei do Łasina przekazano do użytku 15 grudnia 1886r. W ciągu pięciu lat budowy linii kolejowych, powstał węzeł grudziądzki o czterech kierunkach wyjazdu do Jabłonowa, Laskowic, Torunia i Malborka. Zastosowano sygnalizację i urządzenia zabezpieczenia ruchu pociągów, zgodnie z przepisami, jakie wówczas obowiązywały.. W latach 1903-1904 wybudowano budynek dworca kolejowego z czerwonej cegły, kryty dachówką. Wewnątrz znajdował się hol, trzy kasy biletowe A, B, informacja, okno bagażowe i kiosk z prasą. Była w nim też restauracja 2. i 3. kl., poczekalnie klasy 2 i 3 oraz ogólna. Ubikacje (WC) znajdował się na zewnątrz budynku. Wejście na perony I i II prowadziło z holu i z ulicy Dworcowej (zniszczone na początku lutego 1945 r.) W latach. 1903-1904 wybudowano parowozownię, która dostarczała „konie parowe”, czyli parowozy do prowadzenia pociągów osobowych i towarowych z węzła grudziądzkiego. Hale wachlarzowe postojowo -naprawcze i warsztaty pomocnicze oraz infrastrukturę parowozowni wybudowano na terenie Tuszewa. Zbudowano też stację wodną nad Wisłą. Tabor trakcyjny stanowiły parowozy typu ciężkiego jak serii Ty23, średniego -Tp2, Twi i Tr203, do prowadzenia pociągów towarowych, Ok22, Ok1 oraz tendrzaki do prowadzenia pociągów osobowych. Lokalne odcinki: do Laskowic, Jabłonowa, Torunia, Brodnicy i Gardei i obsługiwały jednostki elektryczne akumulatorowe (akumulatory kwasowo-ołowiowe), które po naładowaniu pokonywały drogę 180 km z szybkością 60 km/h. Pociągi te zabierały po 108 pasażerów na miejscach siedzący i stojących w II i III klasie. Hala postojowo-naprawcza i obrządzania jednostek znajdowała się po drugiej stronie torów przy ulicy Droga Łąkowa. Należy wymienić dalsze jednostki służbowe jak Służba Drogowa-Oddział Drogowy, Elektrotechniczna, Zabezpieczenia Ruchu Pociągów, Sanitarna - Kolejowa Przychodnia Lekarska, Stowarzyszenie Kolejarzy im. św. Józefa, założone w roku 1921. Kapelanami Stowarzyszenia byli: m. in. ks. Dęmbski, ks. dr Antoni Pastwa, ks. Ludwik Gasiński, ks. kan. Feliks Sójkowski, ks. kan. Zenon Grządka (aktualny proboszcz parafii Wniebowzięcia NMP). Powstała też Placówka Służby Ochrony Kolei. Rok 1953 to początek zastępowania parowozów, pojazdami trakcyjnymi, wagonami silnikowymi i lokomotywami spalinowymi. Rozpoczyna się koniec ery „romantyzmu parowozów” (lokomotyw parowych) Parowozownię w roku 1972, zmodernizowano całkowicie na potrzeby trakcji spalinowej i zmieniono nazwę na lokomotywownia I kl.

Obecny, nowy budynek dworcowy posiada wydłużony tunel na peron III i przejście do ulicy Droga Łąkowa. Ostatnią jednostką powołaną w roku 1972, jest Rejon Kolejowego Dozoru Technicznego z. siedzibą w budynku PKP Oddziału Drogowego. W wyniku restrukturyzacji PKP w latach dziewięćdziesiątych, i później, wszystkie jednostki służbowe zostały rozwiązane, zastąpiono je nową organizacją spółek PKP.