†

Pomnik Gabriela Narutowicza

W 1923 r. w Bielsku powstał Komitet Lokalny Uczczenia Pamięci Pierwszego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej śp. Gabriela Narutowicza, wspierający ogólnopolski komitet o identycznej nazwie. Wówczas jednak działalność komitetu nie przyniosła większych rezultatów ze względu na nieprzychylność rady miejskiej i brak zainteresowania ze strony władz centralnych. Po przewrocie majowym w 1926 r. wydano urzędowy nakaz dotyczący propagowania osoby Narutowicza. W czerwcu 1927 r. powołany został w Bielsku Komitet Budowy Pomnika Pierwszego Prezydenta RP śp. Gabriela Narutowicza, na czele którego stanął dyrektor miejscowej policji, Jan Podgórski. Patronat nad budową objęli: premier Józef Piłsudski, wicepremier Kazimierz Bartel oraz prezydent Ignacy Mościcki. Po wyklarowaniu odpowiednich wniosków do władz miasta pod budowę pomnika zaproponowane zostały trzy lokalizacje: przed hotelem Prezydent (którego nazwa upamiętniała właśnie Narutowicza), przed Teatrem Miejskim i na placu Blichowym. Ostatecznie wybrano tę ostatnią. W początkach 1928 r. podjęto decyzję, że wykonawcą popiersia prezydenta będzie Jan Raszka. W czerwcu doszło do podpisania umowy z firmą Kamień na wykonanie całości pomnika. Uroczystość odsłonięcia pomnika odbyła się 28 października 1928. Uczestniczyło w niej około trzech tysięcy osób, przy czym nie było żadnego przedstawiciela władz centralnych (pojawił się jedynie wojewoda śląski, Michał Grażyński). W dniu odsłonięcia na pomniku zabrakło właściwego popiersia Narutowicza. Odlana w brązie rzeźba trafiła na swoje miejsce dopiero na początku roku 1930. W 1939 r., po zajęciu Bielska przez wojska niemieckie i włączeniu go w granice III Rzeszy, pomnik został zburzony. Zachował się jedynie postument. W 1961 r. w tym samym miejscu powstał pomnik Adama Mickiewicza.

Narutowicz nie miał nic wspólnego z miastem, dlatego też fakt powstania pomnika uznawany był za demonstrację polskości w zdominowanym przez ludność niemiecką mieście.