Pszczyna - Cmentarz żydowski

Ostatnie dyskusje

+2 głosów:2

Kultura żydowska mówi, że kwiaty są dla żyjących. Oznaką pamięci po zmarłych są poukładane na grobowcach, macewach kamyki... Dziś coraz częściej na terenie kirkutów można zauważyć znicze, wiązanki kwiatów...

2011-12-04 14:13:05 (14 lat temu)

Andrzej G

+2 głosów:2

Tak to prawda. Może wiąże się to z tym, że takie miejsca są dziś odwiedzane przez ludzi nie mających wiele wspólnego z kulturą żydowską. Tak jest też w Pszczynie. Cmentarz ten jest już nieużywany, i poza nieliczną grupką pasjonatów pod przywództwem młodego człowieka - Sławomira Pastuszki, na cmentarz ten zachodzą pszczyniacy i inni chyba tylko w okresie Wszystkich Świętych. Wtedy przy współpracy z Urzędem Miejskim w Pszczynie są coroku organizowane Dni Kultury Żydowskiej, których jednym z elementów zawsze jest zwiedzanie tego cmentarza. Poza tym w Pszczynie nie ma już zbyt wielu Żydów (jak słyszałem z 4-5 osób), zaś zapewne są rodziny, dziś już np. katolickie, których przodkowie są tam pochowani. Zapewne to właśnie te osoby skłądają tam znicze i kwiaty. Ale są i kamyki poukładane na macewach i grobowcach.

2011-12-04 14:22:41 (14 lat temu)

Arkadiusz K. (Arro)

+2 głosów:2

do Andrzej G: Zdecydowanie masz rację Andrzeju... Podobnie wygląda to też na innych cmentarzach. Istnieją dzięki pasjonatom i choć stan ich często daleki jest od ideału, warte są zobaczenia i sfocenia :) Co do czynnych grzebalnie cmentarzy żydowskich, z pewnością wymienić mogę sosnowiecki kirkut przy ul. Gospodarczej.

2011-12-04 15:18:30 (14 lat temu)

Eugeniusz S.

+4 głosów:4

do Arkadiusz K. (Arro): Kamyki na grobie...
Dlaczego kładzie się kamienie na macewach? Co one symbolizują?
W Dewarim (Ks. Powtórzonego Prawa) znajduje się nakaz pogrzebania człowieka w dzień śmierci (21, 23). Także z Tory wyinterpretowane jest przykazanie nakazujące położenie kamienia nagrobnego.

. Oznaczenie nim miejsca czyjegoś pochówku jest uznawane za spełnienie przykazania i szlachetnego uczynku. Ściślej: za kontynuację micwy chesed szel emet, czyli „prawdziwego umiłowania”. Micwa ta ma swoje źródło w historii biblijnej – w sytuacji, w której Jaakow prosi swego syna Josefa, aby nie zostawiał po śmierci jego zwłok w Egipcie, używając tych właśnie słów: „postąp wobec mnie z dobrocią i prawdą” (prawdziwym umiłowaniem) (Bereszit 47, 29). Judaizm uważa tę formę dobroci, którą skierowujemy wobec zmarłych, za najwyższą formę dobroci, bo nie istnieje najmniejsza nawet możliwość, aby ten, komu ją okazujemy, mógł nam za nią odpłacić. Jest to więc dobroć całkowicie bezinteresowna. Takie traktowanie zmarłego jest przyczyną istnienia popularnego zwyczaju kładzenia kamyków na grobie przez Żydów odwiedzających cmentarze. Gdy już odbył się pogrzeb (nawet, jeśli było to wiele lat temu) i nie mogliśmy w nim uczestniczyć, wciąż możemy realizować micwę oznaczenia grobu, właśnie poprzez dodawanie do istniejącego dużego kamienia – naszych małych kamyków.

2011-12-05 18:59:31 (14 lat temu)

Arkadiusz K. (Arro)

+1 głosów:1

do Eugeniusz S.: Dobre treściwe wyjaśnienie. Podobnie wypowiadał się historyk i pasjonat p. Onyszko... Dodam, że często też widuję na macewach obok kamyków leżące kasztany... :)

2011-12-05 19:49:37 (14 lat temu)

Danuta B.

+3 głosów:3

do Arkadiusz K. (Arro): Nie chcę być trywialna, ale te kasztany to chyba z powodu... braku kamyków. Wyzbierane są dokładnie, doprawdy trudno jakiś znaleźć.

2011-12-05 20:09:59 (14 lat temu)

Arkadiusz K. (Arro)

+1 głosów:1

do Danuta B.: Zapewne ... :) Zdecydowanie łatwiej też znaleźć kasztany niż kamyki, gdy macewy w cieniu kasztanowców spoczywają... ;))

2011-12-05 20:59:15 (14 lat temu)

Andrzej G

do Eugeniusz S.: Dzięki za super jasne przedstawienie idei kamyków na macewach.

2011-12-05 21:27:38 (14 lat temu)

Arkadiusz K. (Arro)

+2 głosów:2

Po zdobieniach umieszczonych na macewach poznać można m.in jaka była płeć zmarłej osoby, kim była (czym się zajmowała), czy była osobą wykształconą... Czasem widoczna jest też informacja o tragicznej śmierci pochowanego... Każdy symbol ma znaczenie.

2011-12-04 14:18:09 (14 lat temu)

Andrzej G

+1 głosów:1

Dokładnie ,masz rację. Co więcej, na pszczyńskim cmentarzu są macewy z napisami wyłącznie po hebrajsku, są takie, które mają napisy w języku niemieckim i hebrajskim, i jest grupa z napisami tylko po niemiecku. Ta pierwsza grupa to macewy datowane do lat 30-tych XIX w., później następuje czas macew dwujęzycznych, aż w XX w. następuje bardzo duże zmniejszenie ilości opisów hebrajskich, lub zupełna rezygnacja z tego języka na korzyść niemieckiego, który dla miejscowych żydów był językiem ojczystym.

2011-12-04 14:29:03 (14 lat temu)

Arkadiusz K. (Arro)

+2 głosów:2

do Andrzej G: By uzupełnić informację o macewach, dodam jeszcze, że tradycyjnie powinny być ustawione napisami w kierunku wschodnim. Często spotyka się jednak na jednym cmentarzu poustawiane w całkowitym nieładzie, bez orientacji ... Jako ciekawostkę dodam też, że widziałem ostatnio współczesny grobowiec na sosnowieckim cmentarzu, gdzie na płycie nagrobnej była wykuta podobizna twarzy pochowanego... Coś, co kiedyś w tej kulturze było niedopuszczalne! Postaram się wkrótce dołączyć jego fotkę.

2011-12-04 14:51:31 (14 lat temu)

Andrzej G

do Arkadiusz K. (Arro): Na pszczyńskim kirkucie są także macewy, które z jednej strony mają napisy hebrajskie, a z drugiej po niemiecku. Mam z tego cmentarza trochę zdjęć, tylko nie jestem pewien czy zasadnym jest je na tej stronie umieszczać - pytanie pozostaje do adminów.

2011-12-04 15:53:13 (14 lat temu)

Arkadiusz K. (Arro)

+2 głosów:2

do Andrzej G: Ja myślę, że jak najbardziej można. Oczywiście nie wszystkie ale kilka najciekawszych... ;) Poczekajmy jednak na głosy innych ;)

2011-12-04 21:14:20 (14 lat temu)

Andrzej G

do Arkadiusz K. (Arro): Ok. Poczekamy. Zobaczymy. Ewent. dodam.

2011-12-04 21:42:27 (14 lat temu)

+3 głosów:3

do Andrzej G: Dawać.

2011-12-04 21:59:55 (14 lat temu)

mamik

+2 głosów:2

do Arkadiusz K. (Arro): Śmiało, wrzucaj! Jak będą nieciekawe to wyrzucimy w wyniku demokratycznego głosowania ;-)

2011-12-04 22:02:24 (14 lat temu)

Andrzej G

+2 głosów:2

do WW: Poczekam na kilka głosów - może komuś się to nie podobać. Poza tym mam je na razie na dysku w oryginalnym rozmiarze, więc trochę mi zejdzie z ich dopasowaniem. Ale dzięki za zachętę.

2011-12-04 22:04:22 (14 lat temu)

Arkadiusz K. (Arro)

+1 głosów:1

do Andrzej G: Widzisz Andrzeju jakie masz poparcie? Nie ma się nad czym zastanawiać. Obrabiaj zdjęcia i wrzucaj, by cieszyć oczy oglądających :)

2011-12-05 11:24:49 (14 lat temu)

† KazimierzP

+2 głosów:2

Bywają też nagrobki w kształcie buta. Widziałem takie w Berdyczowie:

http://jeleniagoranaszdom.pl/g...kategoria=48&album=293&start=0

2011-12-05 11:31:54 (14 lat temu)

pawulon

+2 głosów:2

do † KazimierzP: No to na Berdyczów ;))

2011-12-05 11:36:30 (14 lat temu)

Arkadiusz K. (Arro)

+1 głosów:1

do † KazimierzP: Muszę przyznać, że pierwszy raz widzę takie nagrobki. Najczęściej są to osadzone w ziemi macewy - zwykłe płyty - lub sporadycznie jak na sosnowieckim cmentarzu

http://fotopolska.eu/262235,foto.html

2011-12-05 11:59:30 (14 lat temu)

Andrzej G

+2 głosów:2

Dziś uzyskałem informację w sprawie nagrobków w kształcie buta z kirkutu w Berdyczowie, od osoby, którą śmiem uważać za znawcę tematyki żydowskiej. Otóż są to nagrobki tumbowe, które mają ochraniać pole grobowe. Ten typ nagrobków jest bardzo rozpowszechniony na Kresach.

2012-01-02 20:42:09 (14 lat temu)

Arkadiusz K. (Arro)

+2 głosów:2

do Andrzej G: Dzięki Andrzeju za wiadomość. Kolejny dowód na to, że całe życie człek się uczy ;)

2012-01-02 20:51:37 (14 lat temu)

Andrzej G

+1 głosów:1

Byłem w środku tego domu przedpogrzebowego w czasie zwiedzania śladów kultury żydowskiej w Pszczynie. Niestety, w środku bardzo zapuszczony, z lekko walącym się dachem i resztkami zdobień z czasów świetności.

2011-12-05 17:09:12 (14 lat temu)

Andrzej G

+2 głosów:2

Eugen. Mam prośbę. Przyglądając się mapce z lokalizacją cmentarza żydowskiego w Pszczynie, widzę, że umieściłeś go w trochę innym miejscu niż jest faktycznie. Czy możesz znacznik przesunąć w właściwe miejsce. Podaję dane geograficzne miejsca, w którym stoi dom przedpogrzebowy: 49.987442,18.948452. Pozdrawiam

2011-12-05 21:36:22 (14 lat temu)

Danuta B.

+3 głosów:3

do Andrzej G: Andrzeju, możesz zrobić to sam. Postępuj jak przy dodawaniu nowego znacznika. W trybie edycji można go przesunąć.

2011-12-05 21:52:12 (14 lat temu)

Andrzej G

Dzięki. Spróbuję. Gdybym to zepsuł, poproszę o pomoc.

2011-12-05 22:05:54 (14 lat temu)

Andrzej G

+1 głosów:1

Już zrobione. Proszę o sprawdzenie, czy wszystko dobrze działa. Znacznik jest ustawiony na domu przedpogrzebowym u wejścia na cmentarz.

2011-12-05 22:10:59 (14 lat temu)

Andrzej G

Widzę Piotrze, że penetrujesz moje strony. Bardzo fajne zdjęcie. Trafiłeś na ładne światło i cmentarz po ostatniej akcji porządkowania, na którym ustawiono w pionie większość leżących do tej pory na ziemi i w ziemi macew..

2013-12-12 09:53:03 (12 lat temu)

Andrzej G

+1 głosów:1

Piotrze to raczej nowa część cmentarza. Stara część to ta najdalej oddalona od wejścia. A najbardziej stara to patrząc od wejścia, po prawej w końcu kirkutu.

2013-12-14 10:14:59 (12 lat temu)

Andrzej G

+1 głosów:1

Jeszcze jedno mi się przypomniało - na tablicy informacyjnej przy wejściu do cmentarza jest pewna nieścisłość, a właściwie już nie do końca prawdziwa informacja. Ostatni pochówek na cmentarzu się w czasie II wojny światowej. Jeśli dobrze zapamiętałem z prezentacji p. S. Pastuszki (jaką przedstawił on w czasie X Spotkań z Kulturą Żydowską w Pszczynie w październiku tego roku) był to 1941 r., gdy na cmentarzu pochowano zmarłego członka społeczności żydowskiej w Pszczynie, który ostatnie swe lata spędził w domu opieki u sióstr Boromeuszek, w tzw. klasztorku przy ul. Warownej w Pszczynie. Z tego co pamiętam nie ma on nagrobka, i nie do końca wiadomo gdzie na tym cmentarzu został pochowany.

2013-12-14 10:20:34 (12 lat temu)

piotr brzezina

Do Andrzej G+ Jak dla mnie to jest wszystko stare . Dzięki za informacje zaraz to poprawie ze starego na nowe. A ta część po lewej stronie w rogu to już nowa część ?

2013-12-14 10:43:20 (12 lat temu)

Andrzej G

+1 głosów:1

do piotr brzezina : Nie do końca. Nową częścią cmentarza trzeba by nazwać właśnie to co widać na tym zdjęciu. Kolejność 'powstawania' cmentarza, to mniej więcej - pierwsza część najdalej oddalona od domu przedpogrzebowego po prawej, później przesuwano się do lewej, następnie kwatery po prawej, ale już bliżej wejścia, i kwatery po lewej.
Wolny teren pomiędzy widocznymi pomnikami, a domem przedpogrzebowym, miały być przeznaczone dla kolejnych pokoleń. Ze względu na zmianę państwowości terenów większości księstwa pszczyńskiego, wiele rodzin żydowskich wyjechało na początku lat 20-tych XX w. do Niemiec. Czuli się bardziej Niemcami, i tam wyemigrowali, a okres II wojny światowej, jak wszyscy wiemy z historii, przyczynił się do tego, że społeczność żydowska w Pszczynie (ta przedwojenna) nieomal całkowicie zanikła. Napływowa ludność żydowska po okresie II wojny światowej już nie czuła się z tym miejscem (Pszczyną) bardzo związana, a dodatkowo wydarzenia 56 i szczególnie 68 roku, spowodowały, że obecnie jest to zaledwie kilka osób. Stąd można by, dziś postawić dość śmiałą tezę, że cały teren cmentarza, to stary cmentarz.

2013-12-14 11:14:15 (12 lat temu)

Andrzej G

+1 głosów:1

Próbowałem dopisać do poprzedniego komentarza jeszcze jedno zdanie, ale coś się posypało na stronie.

Najwięcej o tych sprawach mógłby powiedzieć/napisać opiekun tego miejsca, p. Sławek Pastuszka, który też z nami tu 'leci', choć rzadko bywa aktywny.

2013-12-14 11:19:40 (12 lat temu)

piotr brzezina

Dzięki Andrzeju - w tych kilkunastu linijkach opisałeś prawie cała historie społeczeństwa żydowskiego w Polsce i tego cmentarza.

2013-12-14 13:10:41 (12 lat temu)

Andrzej G

Na zdjęciu jedno z powalonych drzew na cmentarzu. Uszkodzonych lub przewróconych zostało zapewne co najmniej kilka pomników. Dokładniejsze straty będą możliwe do oszacowania dopiero po usunięciu zwalonych drzew. Zdjęcie niestety z komórki i w dodatku wykonane już prawie o zmroku. Niestety wichura poza powaleniem drzew, pozrywała dachy, linie energetyczne i telefoniczne w części Pszczyny, zlokalizowanej niedaleko cmentarza, i dopiero teraz powrócił u mnie internet.

2014-07-09 18:10:59 (11 lat temu)

Neo[EZN]

do Andrzej G: No to solidnie u was powiało - Wrocław wczoraj wszystkie burze ominęły a dzisiaj była taka symboliczna.

2014-07-09 18:26:43 (11 lat temu)

Andrzej G

do Neo[EZN]: Na Katowickiej (przy której jest ten cmentarz) nie zostało przy drodze chyba jednego całego drzewa. Jak nie padło całe, co poodpadały konary, a zwisające odłamane fragmenty straż wycinała do 22.00 W parku pszczyńskim niestety powaliło co najmniej kilkadziesiąt drzew. Generalnie padło ponad 200 drzew, w większości o obwodzie ponad metr. Część niestety padła na samochody, kilka domów ucierpiało. U mnie, pomimo, że zwalone drzewo jeszcze teraz leży na dachu, bo wczoraj nie było prądu by włączyć piłę, a dziś cały czas leje (więc z elektryczną piłą na deszczu trochę nie za bardzo wypada wychodzić), na szczęście obyło się bez większych strat, ale już trochę obok to ludzie zostali z rozwalonymi dachami. Nie życzę nikomu takich doświadczeń.

2014-07-09 18:57:38 (11 lat temu)

Andrzej G

do Neo[EZN]: Tak mniej więcej wyglądała wczoraj Pszczyna:

http://www.wiadomosci.pless.pl...-nawalnica-w-pszczynie-zdjecia

. Dopiero teraz sobie pooglądałem nieswoje zdjęcia, bo wczoraj nie było czasu na jakieś wycieczki z aparatem poza ogródkiem i dokumentowaniem szkód do zgłoszeń.

2014-07-09 22:39:54 (11 lat temu)

Neo[EZN]

do Andrzej G: Ten film z artykułu robi wrażenie -

https://www.youtube.com/watch?v=SCcXFKqg9Sw

2014-07-09 22:58:33 (11 lat temu)

Andrzej G

do Neo[EZN]: Tak. Też mam taki nakręcony w biurze w centrum Pszczyny, już pod koniec nawałnicy. Najpierw nie mogliśmy uwierzyć, że deszcz pada poziomo, a nawet do góry, bo tak wiatr zawiewał między budynkami. Potem zrobiło się biało za oknem, jakby była gęsta mgła. Do zaparkowanych samochodów było nie dalej niż 2,5 metra, a ledwo co je dało się dostrzec. Jak tylko nawałnica się przewaliła wyszliśmy i wyjechali na budynki, zobaczyć jakie są szkody, ale "na mieście" gdzie mamy budynki, szkód wielkich nie było. Dopiero jak wróciłem z pracy okazało się, że epicentrum szkód jest niejako u mnie lub koło mnie. Nikomu nie życzę zobaczyć coś takiego na swojej ulicy i na swoim podwórku. Ulica Katowicka była zamknięta dla ruchu od nawałnicy do samej nocy, a zasilanie przywrócono dopiero po 1 w nocy. Masakra. Dziś już posprzątane na drogach, a większość co nie poszła pewnie do pracy ma już też porządek na podwórkach. O tym co tu się wczoraj stało przypominają już tylko poucinane konary drzew, i ich sterczące kikuty, połamane płoty, dachy nakryte foliami i dziury w chodnikach po wyrwanych drzewach. Zieleń miejska nawet wywiozła dziś większość gałęzi i konarów jakie zalegały po wczorajszych docinkach na poboczach.

2014-07-10 00:14:43 (11 lat temu)

Andrzej G

Jeszcze przypomniało mi się, że w zeszłym roku padł na jeziorze Goczałkowickim rekord tempa opadów (zdaje się 109 mm/h), zalało wtedy Goczałkowice i np. tunel pod torami na ulicy Bielskiej. Wczoraj zaś odnotowano w Pszczynie opad ponad 120 mm/h. To daje obraz co się działo poza ogromnym wiatrem.

2014-07-10 00:19:05 (11 lat temu)

Andrzej G

Mocno się tu zmieniło, przez lata do dziś. Dla porównania

https://pszczyna.fotopolska.eu/1607170,foto.html?o=b20827

2020-05-17 20:48:10 (5 lat temu)

Milena Sontowska

Dawno nie widziałem tak ładnego kirkutu w Polsce :O I to nie w metropolii tylko w niewielkiej Pszczynie - jestem w szoku, cieszę się, że ujęte na zdjęciu

2020-05-18 03:49:33 (5 lat temu)

Andrzej G

do Milena Sontowska: Bardzo chętnie zaprosiłbym na ten cmentarz wszystkich chętnych, do zobaczenia go. Najlepiej zrobić to w październiku, w czasie corocznych zwiedzań cmentarza z przewodnikiem - społecznym jego opiekunem, p. Sławkiem Pastuszką. Te zwiedzanie odbywa się corocznie (mam nadzieję, że do tego czasu już będzie można je zorganizować) w ramach październikowcych Dni Kultury Żydowskiej w Pszczynie.
Wtedy można go nie tylko zwiedzić, ale i dowiedzieć się ogromnie wiele o samych nagrobkach, tradycji pochówków żydowskich, ale także usłyszeć historie wielu pochowanych na tym cmentarzu pszczyńskich żydów.

2020-05-19 17:50:14 (5 lat temu)

Andrzej G

do Andrzej G: Z najnowszych informacji - cmentarz jest już otwarty do zwiedzania. Zwiedzanie samodzielne, z zachowanie zasad obowiązujących obecnie obostrzeń pandemicznych.

2020-05-19 23:56:38 (5 lat temu)

Andrzej G

+1 głosów:1

Z dniem 16 czerwca 2021 cmentarz żydowski w Pszczynie wraz z domem przedpogrzebowym, został decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach, wpisany pod numerem A/838/2021, do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego.

2021-06-22 14:52:35 (4 lata temu)

Wacław Grabkowski

Piękny cmentarz. R.I.P.
We Wrocławiu byłem na pogrzebie dwóch znajomych, którzy w tym mieście działali i zmarli. Z tym, że pani W. M. była obywatelką Austrii.
Naród żydowski jest bardzo spolaryzowany. Doświadczyłem to na własnej skórze. Jednak mam w pamięci Żydów, którzy bardzo mnie lubili i rozumieli, tak za granicą jak i tu w Polsce. Za co? Nie wiem. Może za to, że chodzę do kościoła i słucham ewangelii.

2023-03-04 20:10:37 (3 lata temu)

Dom przedpogrzebowy

Tablica pamiątkowa ku pamięci zamordowanych w Wiśle-Wielkiej Josefa...

Cmentarz żydowski

zaloguj automatycznie \| zapomniałem hasło \| nowe konto \| dodaj zdjęcie