Rynek 9

Kamienica powstała na przełomie XVIII i XIX w. wskutek scalenia dwóch starszych kamienic szczytowych o proweniencji jeszcze XVII- tudzież XVIII-wiecznej. Faktem jest, że jeszcze w 1791 r. współczesna kamienica stanowiła dwa odrębne budynki szczytowe, ale w 1813 r. była to już jedna połączona budowla, zapewne o klasycyzującej elewacji. Wtedy to posesję kupiła Dorota Charlotta Scheibe za sumę 2828 talarów. Na parceli znajdowały się wówczas: dom mieszkalny z dwoma skrzydłami bocznymi (stanowiącymi relikt istnienia dwóch odrębnych kamienic) oraz budynek tylny.

W 1833 r. przyrynkowa posesja, za kwotę 2983 talarów, przeszła w posiadanie kupca Karola Edwarda Scheele i jego małżonki Pauliny. W 1855 r. parcela z zabudową stała się własnością syna dotychczasowych właścicieli, radcy prawnego Karola Edwarda Scheela (syna), który wkrótce potem, w 1861 r., pozbył się jej na rzecz rodzeństwa, w tym siostry Anny Julii Henrietty, małżonki kupca Juliusa Wintera. Do 1867 r. Winter spłacił całkowicie rodzeństwo Scheel, stając się wyłącznym właścicielem kamienicy. W posiadaniu Winterów nieruchomość pozostawała do 1888 r., kiedy to została sprzedana za 15 000 marek kolejnemu kupcowi, a właściwie słynnemu leszczyńskiemu drogerzyście, Pawłowi Bethge.

Wraz z objęciem własności przez Bethgego pojawiają się pierwsze koncepcje przebudowy, z których te najstarsze, datowane jeszcze na 1889 r., są autorstwa mistrza budowlanego Józefa Piwońskiego. Projekt zakładał głównie przebudowę lokalu handlowego i sieni wejściowej, zmierzając do wykreowania od frontu dwóch niezależnych lokali sklepowych z osobnymi wejściami w fasadzie. Rozwiązanie to zamierzał Piwoński uzyskać m.in. dzięki przesunięciu ścian działowych, ale także w następstwie przekucia otworów okiennych i drzwiowych w przyziemiu elewacji frontowej. Okazało się jednak, że odpowiedzialny za pozwolenia budowlane w mieście radca Rau zgłosił zastrzeżenia do nośności stropów nad piwnicami, które trzeba było wzmocnić względnie zrekonstruować. Sprawa utknęła na kilka lat w martwym punkcie i dopiero w 1891 r. mistrz budowlany Eduard Stein przygotował nowe projekty przebudowy parteru oraz piwnic. Przewidział on znacznie poważniejsze interwencje budowlane na parterze, związane z przesunięciami ścian w sieni, dzięki czemu wygospodarował więcej powierzchni dla lokali handlowych. Natomiast w obrębie piwnic zdecydował o ich pogłębieniu i o rozbiórce stropów, a w zamian wykonaniu nowego stropu odcinkowego (kapy pruskiej), ale nieco obniżonego.

Prace budowlane w kamienicy przeprowadzono w drugiej połowie 1891 r., po uzyskaniu pozwolenia budowlanego. Jednocześnie dokonano również w tym samym czasie przebudowy budynku tylnego, także według koncepcji Steina. Został on nadbudowany o wyższe kondygnacje, gdzie znalazło się kilkuizbowe mieszkanie. Dojście do niego zrealizowano za pomocą zewnętrznej spiralnej klatki schodowej, początkowo drewnianej, później stalowej.

W 1913 r. cała posesja, kosztem ponad 3000 marek, została włączona do centralnego systemu kanalizacyjnego. Wkrótce wybuchła I wojna światowa, a po niej trudne lata międzywojenne, w których nie prowadzono poważniejszych prac budowlanych. Do 1935 r. właścicielem nieruchomości pozostawał Bethge, a następnie – po połowie – Gertruda Poloszyk oraz nieletnie Stanisława i Edmunda Poloszyk. W czasie II wojny światowej zostały one wywłaszczone, a kamienica stała się własnością Franza Kaffki, Niemca, który uciekł z ZSRR, a w kamienicy założył sklep i warsztat szewski. Warto też wspomnieć, że o kamienicę starała się po sąsiedzku Gissela Weyrauch, argumentując to chęcią powiększenia swej księgarni z kamienicy nr 8.

W latach okupacji przeprowadzono remonty kamienicy i tylnego budynku, szacowane na kilka tysięcy marek. Ponadto w podpiwniczeniu domu frontowego urządzono publiczny schron przeciwlotniczy. Po 1945 r. parcela wraz z kamienicą została przekazana ponownie jednej z przedwojennych współwłaścicielek, Gertrudzie Poloszyk. Około 1965 r. przeprowadzono remont sklepu, przekrywając dawne sklepienia płaskimi sufitami.

W dniu 16 września 1970 r. kamienica została objęta ochroną prawną pod numerem 518/1231.

dr hab. Miron Urbaniak, prof. nadzw.
Za:

http://www.zabytki.leszno.pl/rynek_9.html