| Gmach banku przypisany był do dzielnicy Saska Kępa z numerem konskrypcyjnym 436. Numer posesji był podwójny. Dla ul. Dworcowej nr 4, zaś dla ul. Saska Kępa nr 36. Budynek został wzniesiony na przełomie 1929-1930 przez firmę budowlaną Eugena Fuldy. Projekt obiektu, który powstał lipcu 1929 r. wykonał architekt Karl Reinhart. Obiekt stanął na dawnej realności należącej do rodziny Altmannów http://fotopolska.eu/62094,obiekt.html , której właścicielem od 1917 r. było miasto Cieszyn. W lipcu 1927 r. na Sesji Rady Miejskiej Czeskiego Cieszyna uchwalono warunki sprzedaży i zabudowy działek na odcinku ul. Dworcowej (w tym czasie odcinek ten nazywał się "Na grobli"), przy czym działki te zostały podzielone na cztery tzw. "bloki". W marcu 1928 r. na następnej Sesji Rady Miejskiej podjęto decyzję o sprzedaż dawnej kamienicy Altmannów wraz z tzw. "budami" https://fotopolska.eu/83824,obiekt.html zlokalizowanymi wzdłuż ul. Na grobli oraz sąsiednie parcele należące dawniej do wspomnianej rodziny Altmannów. Zgłosiło się czterech chętnych: Powszechne Towarzystwo Budowlane i Mieszkaniowego Pracowników Państwowych https://fotopolska.eu/Dworcowa_1_Cieszyn , Centralny Bank Niemieckich Kas Oszczędnościowych w Czechosłowacji, aptekarz Antonín Novotny https://fotopolska.eu/Glowna_34_Cieszyn oraz fabrykant likierów Emil Eichner https://fotopolska.eu/61206,obiekt.html . Ostatecznie działkę, którą określano "blok nr 1" zakupił CBNKO w marcu 1929 r. (1m² kosztował 400 kcz). Pozwolenie na prace budowlane wydano w kwietniu tego samego roku. Obiekt, który nazywano m.in. "Pałacem Banku Centralnego" - "Zentralbankpalais", stanął z jednej połowy na niezabudowanej działce oraz z drugiej połowy na działce, gdzie stała kamienica Altmannów http://fotopolska.eu/62094,obiekt.html . Kamienica ta została 15 kwietnia 1929 r. w połowie wyburzona, w wyniku czego uzyskano dodatkową przestrzeń pod budowę tzw. "Centralbanku". Druga niewyburzona połowa tejże kamienicy, którą nabył aptekarz Antonín Novotny przebudowano do obecnej postaci https://fotopolska.eu/Glowna_34_Cieszyn . Budynek został oddany do użytku najprawdopodobniej w styczniu 1930 r. i służył za siedzibę "Czeskocieszyńskiej filii Centralnego Banku Niemieckich Kas Oszczędnościowych w Czechosłowacji" ("Centralbank der deutschen Sparkassen in der Čechoslovakischen Republik - zweigstelle Čech.-Teschen", "Ústřední banka německých spořitelen v republice Československé – pobočka Český Těšín"). Historia cieszyńskiej filii "Centralbanku" sięga marca 1918 r., kiedy instytucja ta zakupiła dawny "Dom Niemiecki" https://fotopolska.eu/Biblioteka_Miejska_Cieszyn . Po podziale Śląska Cieszyńskiego bank przeniósł się do Czeskiego Cieszyna, gdzie do chwili wybudowania własnego gmachu wynajmowała lokal w kamienicy Scholtisa przy obecnej ul. Głównej 22 http://fotopolska.eu/45773,obiekt.html . W budynku oprócz banku mieściły się również sklepy, np. znana od 20 lat na Śląsku firma obuwnicza Wilhelma Frischera (otwarty w styczniu 1930 r.), sklep mody damskiej należący do Eugeniusza Partyki (otwarty w lutym 1930 r.), sklep drogistyczny "Pod Czarnym Psem" ("Zum schwarzen Hund", "U Černého Psa") (otwarty w 1935 r.), gabinet stomatologa Alojzego Berana oraz Lamberta Fiali, handel towarem tekstylnym i zabawkami Ernesta Huczaly, kancelaria niemieckiego adwokata Antona Schneeweissa, biuro geometra Ing. Rudolfa Bermanna, biuro angielskiego tłumacza przysięgłego Edith Bermann (otwarte we wrześniu 1931 r.), krawcowa Maria Buzek oraz sklep obuwniczy "Jiro" A. Jirouska. Główne wejście zdobiła na nadprożu nieistniejąca już płaskorzeźba https://fotopolska.eu/Cieszyn/b320098,Plaskorzezba_Solidarnosc.html . Cało-światowy kryzys gospodarczy (tzw. Wielki kryzys), który nie ominął również Czechosłowacji, przełożył się na duże straty przede-wszystkim w przemyśle lekkim zlokalizowanym w Kraju Sudeckim, gdzie większość produkcji była przeznaczano na eksport zagraniczny. W wyniku zaistniałej sytuacji początkiem 1933 r. Niemcy sudeccy, którzy swe oszczędności przechowywali w "Centralbanku" podjęli się masowego wypłacania, w wyniku czego w zaledwie 10 dni bank wypłacił 300 milionów kcz, tj. blisko 40% ogólnego stanu wkładów. To spowodowało, że w marcu bank został zmuszony poprosić rząd o pozwolenie na odroczenie wypłat wkładów, czyli ogłosił tzw. moratorium, które miało trwać jeden rok. Niewypłacalność banku miała zostać rozwiązana wsparciem finansowym państwa oraz ze środków tzw. Ogólnego funduszu sanacyjnego, do którego corocznie wpłacały wszystkie instytucje bankowe w Czechosłowacji wkładki na wypadek tego typu zagrożenia. W czeskocieszyńskiej filii "Centralbanku" znajdowała się m.in. lokata czeskocieszyńskiego "Banku Ewangelickiego" https://fotopolska.eu/Frydecka_2_Cieszyn , co w zaistniałej sytuacji budziło zaniepokojenie jej klienteli. Lokatę posiadał również polskocieszyński "Bank Ewangelicki", który sprawę niewypłacalności przekazał sądu. W sierpniu tego samego roku w tygodniku "Nasz Lud" pojawił się okólnik, który wyjaśniał i uspakajał właścicieli wkładek czeskocieszyńskiego "Banku Ewangelickiego". W grudniu 1933 r. na posiedzeniu rady miejskiej informowano, że w związku z niewypłacalnością "Centralbanku" narażona jest także drukarnia Prochasków, której zadłużenie sięgało wysokości 20 milinów kcz., wobec czego "Centralbank" był w zasadzie jego właścicielem. W zaistniałej sytuacji, by uratować drukarnię przed upadkiem i co za tym idzie wzrostem bezrobocia, rozważano sprzedać drukarnię zagranicznemu przedsiębiorcy. W celu obniżenia kosztów związanych z funkcjonowaniem drukarni zwolniono jego dyrektora inż. Rudolfa Müllera. Kolejną konsekwencją niewypłacalności banku była lokata w wysokości przeszło 1 miliona kcz. należąca do miasta, którą zamierzano przeznaczyć na budowę Miejskiego Powszechnego Szpitala. W sprawie tej lokaty interweniował w marcu 1934 r. w ministerstwie finansów burmistrz Czeskiego Cieszyna. We wrześniu tego samego roku władze państwowe podjęły decyzję o likwidacji wszystkich filii "Centralbanku" oprócz centrali w Pradze. Likwidację miał przeprowadzić "Czechosłowacki zakład reskomptowy". Wierzyciele mieli otrzymać co najmniej 64% swoich wkładów z czego 10% natychmiast, zaś resztę w przeciągu 5-10 lat. Taki stan rzeczy wzbudzał ogromne rozgoryczenie wynikające z wcześniejszych przyrzeczeń rządu, który gwarantował pełny zwrot wkładów. Zwracano uwagę na inne banki, które również popadały w niewypłacalność, a pomimo to były ratowane z funduszów państwowych. Za przykład podawano "Angielsko-Czechosłowacki Bank" (Anglicko-československá banka), który kosztował państwo przeszło 1 miliard kcz. Również we wrześniu 1934 r. podjęto decyzję o zmianie nazwy oraz statutu "Banku Ewangelickiego" na "Śląski Bank Ludowy spółka zarejestrowana z ograniczoną poręką" (Schlesische Volksbank registrierten Genossenschaft mit beschränkter Haftung in Čech. Teschen, Slezská lidová banka, zaps. spol. s r.o.). Ponadto zarząd "ŚBL" zawarł umowę z dyrekcją "Centralbanku" w Pradze w wyniku czego "ŚBL" przeprowadził właściwą likwidację czeskocieszyńskiej filii "Centralbanku". Co więcej umożliwiono klientom "Centralbanku" na przeniesienie lokat do "ŚBL". Siedziba "ŚBL" od 1 grudnia 1934 r. mieściła się w "Centralbanku". Przewodniczącym zarządu był burmistrz Józef Kożdoń, natomiast dyrektorem Josef Saida. W listopadzie 1936 r. "ŚBL" odkupił od "Centralbanku" gmach za 1,2 miliona kcz., którego koszt budowy wyniósł 2,75 miliona kcz. Pertraktacje kupna trwały ponad rok. W czasie II wś. znajdowała się tu instytucja bankowa pod nazwą "Schlesische Volksbank EGmbH". Krótko po II wś. ulokowano tutaj instytucję bankową "Kasa Spółdzielcza w Czeskim Cieszynie" ("Občanská Záložna v Českém Těšíně"), której zarządcą był Hubert Laštůvka. W późniejszym okresie znajdowało się tu biuro podróży "Čedok", a od 1994 r. "Czechosłowacki Bank Handlowy" ("Československá obchodní banka"). Od 2021r. ma budynek nowego wlaściciela i prześedl remontem elewacji. |
... ... |
|
