Sebastian Koschenbar i jego żona

Najstarszym tego typu epitafium w kościele św. Mikołaja jest piaskowcowe epitafium zmarłego w 1559 r. brzeskiego mieszczanina Sebastaina Koschenbara zwanego Tscheplowsky i jego żony Anny, usytuowane na ścianie nawy północnej, na wschód od wejścia bocznego. Pierwotnie to architektoniczne epitafium posiadało pilastrowo-edikulowy kształt, wzbogacony o wysokie zwieńczenie heraldyczno-isnkrypcyjne. Ten typ epitafiów rozpowszechnili w latach sześćdziesiątych XVI w. czynni przy przebudowie brzeskiego zamku włoscy kamieniarze, co potwierdza typ obramienia z pilastrami wspartymi na konsolach, naśladujących typ obramień okien brzeskiego zamku.
Niestety mocno uszkodzone i podzielone w 1945 r. nie w pełni ukazuje swoją pierwotną urodę. W scenie środkowej ukazany został klęczący fundator, identyfikowany przez herb znajdujący się na przeciw. Na osi umieszczony został krzyż z wiszącym na nim Chrystusem. Pod ramionami umieszczone zostały starotestamentowe, typologiczne zapowiedzi Ukrzyżowania po lewej stronie scena węża oplatającego rajskie Drzewo Wiadomości Dobrego i Złego, a po prawej Wywyższenie Węża Miedzianego, nadając tej scenie głęboko teologiczny sens jako zwycięstwa nad śmiercią i grzechem pierworodnym. Kompozycja ta wyraźnie nawiązuje do ilustracji drugiego artykułu Credo w Wielkim Katechizmie Lutra, drzeworytu autorstwa Monogramisty A. Na tabliczkach po bokach znalazły się fragmenty z ewangelii św. Jana: DENN ALSO HAT GOTT DIE WELT / GELIEBT, DASS ER SEINEN / EINGEBORENEN SOHN GAB (po lewej), DAMIT ALLE, DIE AN IHN / GLAUBEN, NICHT VERLOREN WERDEN, / SONDERN DAS EWIGE LEBEN HABEN ( po prawej), „Tak bowiem Bóg umiłował świat, że Syna swego Jednorodzonego dał, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne”. W zwieńczeniu umieszczona została tarcza z herbem Brzegu, trzymana przez uskrzydlonego anioła i flankowana przez putta w zbrojach. To najstarsze tego typu przedstawienie, powtórzone wkrótce w Bramie Odrzańskiej, a w XIX w. w wielu brzeskich budowlach. We fryzie zachował się też łaciński napis odnoszący się do fundatora i data fundacji 1561: NOBILI AC PIO SEBASTIANO KOSCHEBAR / TSCHEPLOWSKY DICTO DERE..VD: HAC BEN. / MERITO INCLYTUS HVIVS URBIS SENATVS GRA / TIT VDINIS ERGO EREXIT POBIT AVTEM ANNO / 1561 ….
Romuald Nowak Mój Brzeg. Kościół św. Mikołaja.