29-30.04.2026 - synchronizują się dane między starymi (0,5TB) a nowymi (2TB) dyskami SSD, w czwartek mogą występować chwilowe przerwy w działaniu strony (trzeba będzie wyciągnąć stare dyski i w ich miejsce włożyć nowe oraz sprawdzić uruchamianie serwera).
Obszar nr 2 Fabryczna.
Kilińskiego – granica dzielnic Śródmieście/Bałuty – Strykowska – Kopcińskiego – granica dzielnic Śródmieście/ Widzew - Kilińskiego.
Tak, to jest zajezdnia nr 1. Z tym, że od 1986 r już nie pełni swojej roli. Działalność rozpoczęła w 1898 r. Stąd wyjeżdżały pierwsze łódzkie tramwaje. Ulica Tramwajowa nazywała się wtedy Nowo-Wysoka...
do zeto: Warto jeszcze dodać, że w Łodzi od razu pojawiły się tramwaje elektryczne - był to dobry pomysł w czasach kiedy w wielu miastach kursowały jeszcze tramwaje konne.
do Neo[EZN]: A obok (bodajże po drugiej stronie torów kolejowych) znajdowały się tramwajowe place węglowe z własną (krótką) bocznicą odchodzącą od kolei fabrycznej... dziś nie ma już po nich śladu.
do WW: Całkowicie przychylam siE do zdania przedmówców:) Gdzie ja miałem oczy? Wszak patrząc od Pietryny komin jest ZA, a nie PRZED elektrownią. Jak widać po nocach to trzeba spać, a nie gapić się w ekran...
Może nie było tu nic nadzwyczajnego ale zawsze szkoda starej historycznej zabudowy, widziałem zrewitalizowane budynki, które były w znacznie gorszym stanie... i tylko drzewa zostały, smutne. W Polsce nie ma żadnych świętości i sentymentów, tylko kasa...
do Rado-NDM: Nie pasowała, bo była już osamotniona po półwiecznych wyburzeniach. Należało do niej dobudować kolejne i stworzyć pierzeję, a nie systematycznie zamieniać okolice centrum w przedmieścia.
do WW: Też jestem tego zdania, poza tym boli mnie każde wyburzanie starej zabudowy. Należy uzupełniać tkankę miejską a nie ją likwidować. Przetrwały wojnę a nie przetrwały kapitalizmu. Czasem mam wrażenie, że wraca komunistyczna moda na ogromne wyludnione i antymiejskie puste place.
do Rado-NDM: To nie jest kwestia kapitalizmu, bo te kamienice też przecież stworzył kapitalizm, a wyburzono je pod państwową - niekapitalistyczną - uczelnię wyższą. To jest kwestia braku wiedzy i prowincjonalizmu.
do Życie w Łodzi: Taki sam los spotkał również inne lasy. Dostawy węgla do Łodzi zostały wstrzymane - WOJNA - i pod topór poszedł las miejski na zachód od kolei obwodowej czy też Polesie (wtedy jeszcze Lesie) Konstantynowskie...
do zeto: A skoro już o kolei mowa, to za widocznymi na zdjęciu budynkami, na skraju Lasku Widzewskiego, biegła linia kolejowa: słynna "kolej scheiblerowska" z bocznicą odchodzącą w stronę Monopolu. Niestety nie ma już po niej śladu - zlikwidowano ją podczas przebudowy ulicy Głównej (ob. Piłsudskiego), trasą dawnego torowiska przebiega obecnie ulica Wydawnicza. Do dziś zachował się jednak budynek siedziby i mieszkania zawiadowcy kolei - choć po wielu remontach ciężko rozpoznać jego dawną funkcję... jak znajdę to wrzucę zdjęcie.
do Życie w Łodzi: Witam. Trzy komentarze, a w nich dwie uwagi na temat kolei, chyba lubisz szyny :)
Bocznice kolejowe i tramwajowe, to bardzo ciekawy temat, szkoda tylko, że tak słabo udokumentowany na FP. Mam nadzieję, że wzbogacisz naszą wiedzę na temat kolei.
Wiesz może w którym roku odcięli bocznicę od Fabrycznego i podłączyli do Niciarki? Czy to wtedy zlikwidowano połączenie z Scheiblerem?
do bolo1910: Likwidacja północnej części bocznicy (tej przy Monopolu) nastąpiła w roku 1969 - od tego czasu dojazd do "Królestwa Scheiblera" zapewniała wybudowana pi razy oko w tym samym okresie (chyba-konkretnej daty nie znam) łącznica z koleją obwodową stanowiąca przedłużenie dawnej bocznicy Kunitzera... z tego co pamiętam ostatnie pociągi po "scheiblerce" jeździły jeszcze w 2002 roku, obecnie tory padły niestety ofiarą złomiarzy.
Kolejnictwo w Łodzi to hobby i, przy okazji, temat magisterki więc coś o tym, odpukać, wiem ;)
do Życie w Łodzi: Dzięki. Mam jeszcze jedno pytanie. Napisałeś, że "... trasą dawnego torowiska przebiega obecnie ulica Wydawnicza." Czy miałeś na myśli całą ulicę Wydawniczą, czy tylko jej północny odcinek. Dopytuję, bo wydaje mi się, że południowy odcinek bocznicy przechodził przez teren Monopolu. Czy tak było?
do bolo1910: Nie. Znaleziona w archiwum mapa z połowy lat 20 (sygnatury teraz nie pamiętam, mogę poszukać jak ktoś chce) jednoznacznie wskazuje na fakt, iż cała dzisiejsza Wydawnicza wytyczona została szlakiem dawnej bocznicy. Ma to zresztą sens gdy porówna się jej przebieg z lokalizacją stojącej do dziś siedziby zawiadowcy... sprawdź na googlemaps, to ten budynek w kształcie litery L z czerwonym dachem :) Co się zaś tyczy Monopolu: jego bocznica odchodziła od "scheiblerki" (gdzie nie powiem bo nie wiem) i kończyła swój bieg kawałek przed Główną - pozostałości torów do dziś są widoczne, stąd zapewne Twoje pytanie.
do Życie w Łodzi: Dodam jeszcze (przepraszam za spam-dopiero poznaję tą stronę i nie wiem czy jest tu gdzieś "edytuj"), iż likwidacja "kolei scheiblerowskiej" nie była równoznaczna z likwidacją bocznicy Monopolu. Jej północny odcinek został przebudowany: przeprowadzono ją przez Wydawniczą (przejazd ze szlabanem zachował się do dziś) i doprowadzono do linii fabrycznej - tory zbiegały się w okolicy ogródka jordanowskiego i kładki przy Józefa... teraz z tych torów wiele już nie zostało, pamiętam jednak że gdy byłem mały (w latach 90') jeździły tamtędy jeszcze jakieś pociągi...
do Życie w Łodzi: Powodem mojego pytania była fotografia lotnicza z początku lat 40 (tak myślę), na której widać tylko dwa tory, jeden prowadzi do bramy Monopolu, a drugi do innej bramy, obie są blisko siebie. Niestety fota (skan) jest kiepskiej jakości, a tory przykryte są śniegiem, więc może jest ich więcej. Układ torów jest bardzo podobny do tego w Zumi.
PS. Czy wiesz coś o bocznicy tramwajowej do Monopolu?
do Życie w Łodzi: Pozwolę sobie się nie całkiem zgodzić. Tylko północna część ul. Wydawniczej jest (mniej więcej) zgodna z przebiegiem bocznicy scheiblerowskiej. Później odbijała ona lekkim łukiem na zachód, "wstrzeliwując się" w późniejszą bocznicę polmosowską, a następnie przybierała kierunek równoległy do ul. Kopcińskiego, wypadając z powrotem na Wydawniczą niedaleko przed skrzyżowaniem z Piłsudskiego.
zdjęcie nr 5. Widać, że bocznica początkowo była poprowadzona łukiem, który dziś odzwierciedla ogrodzenie szkoły (od wschodu) i trapezowy układ budynków przy Kopcińskiego 56. Przy krawędzi tego trapezu bocznica prostowała się i szła równolegle do Kopcińskiego, częściowo na terenie monopolu, który również z niej korzystał. Bocznica przecinała Piłsudskiego po wschodniej stronie istniejącego budynku stacyjnego w kształcie L.
do WW: Poszukałem i znalazłem pochodzącą z 1926 roku mapę działek - APŁ, DOKP 819 k. 150. Wniosek? Nikt nie miał w 100% racji. Północny odcinek bocznicy (oznaczonej na mapie jako działka nr 85) biegł razem z dzisiejszą Wydawniczą omijając od wschodu działkę nr 84 (na której były, patrząc od południa, składy wydziału budownictwa, szkoła i pusty plac). Potem odbijał on minimalnie na zachód, biegnąc max jakieś 50 m. od dzisiejszej Wydawniczej (tu mój błąd), absolutnie nie wjeżdżał jednak na tereny Monopolu - były to sąsiadujące ze sobą działki należące do różnych podmiotów. No i na koniec, jakieś 50 metrów przed Rokicińską, tory zjeżdżały się znów z dzisiejszą Wydawniczą, przecinały ulicę i docierały do stacji (czy jak to tam nazwać). Czytelniej tego opisać nie umiem ;) Natomiast jest w archiwum łódzkim pochodząca z lat 30. teczka (do której, przyznaję, nie zajrzałem) zatytułowana "przekazanie terenów PKP monopolowi spirytusowemu" - możliwe, że bocznica Scheiblera, w 1926 roku będąca jeszcze oddzielną działką, w latach 30 została włączona do Monopolu który "obudował" ją na swój sposób i stąd to zamieszanie...
@bolo1910: Podziel się tą fotografią z lat 40 (jeśli możesz)
do zeto: I po co ja się chwilę temu męczyłem opisując przebieg ;) Przy okazji widać wyraźnie bocznicę samego monopolu - odchodzi ona od linii głównej na wysokości Nawrot... puste tereny na wschód od bocznicy (na mojej mapie działka nr 86) przekazane zostały PKP na budowę dworca towarowego - ze 30 lat istniały plany jego powstania, nigdy jednak nie zostały zrealizowane... zgadza się również wydzielony z działki nr 86 pas wzdłuż Rokicińskiej i Konstytucyjnej - miasto go sobie zatrzymało bo chciało wybudować tam osiedle domów mieszkalnych oraz magazyny... P.S. Jesteś bogiem :D
do WW: Ten link już od jakiegoś czasu chodzi po łódzkich stronach. Widziałem go u Stefana Brajtera, u Bolasa (nie mylić - chyba - z Bolem) i jeszcze gdzieś. Byłem pewien, że go też znacie:) Kiedyś na forum technicznym zadałem pytanie o możliwości korzystania z niego. Ojciec Założyciel łaskawie przetłumaczył treść informacji Autora strony o zasadach korzystania (udałem, że wcześniej tego nie rozumiałem) i na tym się skończyło. Liczyłem na autorytatywną odpowiedź - są tu w FP wybitni znawcy prawa autorskiego przecież, a zostałem krótko mówiąc zbyty, więc tylko od czasu do czasu wędrowałem sobie po Łodzi z 1942 r. I to tyle...
W kamienicy, przed którą stoją wozy mieścił się niemiecki zarząd getta - Gettoverwaltung (napis nad wejściem). Tutaj urzędował m.in. autor tego zdjęcia W. Genewein...
