†

Kiosk Fritzi Krischan

Kiosk przypisany był do dzielnicy Saska Kępa bez numeru konskrypcyjnego oraz numeru posesji. Wzniesiony został z drewnianego budulca w 1923 r. (najstarsza notatka pochodzi z marca). W rzucie poziomym przypominał ośmiokąt. Budynek był wyposażony w nieduży piecyk do ogrzewania pomieszczenia, co poświadcza wystający z dachu komin. Do środka wchodziło się z chodnika ul. Dworcowej. Obiekt oprócz wejścia posiadał również dwa okna. Poszycie dachowe zostało wykonane z ogniotrwałego eternitu z racji bliskości kolei żelaznej. Dach zwieńczony był ozdobnym piorunochronem oraz szyldami z napisem "Tabak Trafik - Prodej Tabáku". Obiekt przylegał do bocznej ściany przejścia podziemnego "Demelloch" . Pierwszym właścicielem była wdowa po podpułkowniku (k.u.k. Oberstleutnant) Guido Krischanie - Fritzi (Friederika) Krischan zamieszkała najpierw przy ul. Ostrawskiej 69, później zaś w kamienicy przy obecnej ul. Ruchu Oporu 9

https://fotopolska.eu/Ruchu_Oporu_9_Cieszyn

. Przed podziałem Śląska Cieszyńskiego rodzina ta mieszkała w kamienicy na Starym Targu 2

https://fotopolska.eu/140492,obiekt.html

. W październiku 1926 r. kiosk został sprzedany Janowi Baronowi w wyniku zadłużenia się pani Krischan. Wierzycielem był Josef Schneider - kierownik zakładu kotlarskiego Karla Korera

https://fotopolska.eu/86849,obiekt.html

- należność wynosiła 30 tys. Kcz. Nowy właściciel Jan Baron był inwalidą wojennym zamieszkałym przy ul. Grabińskiej 21

https://fotopolska.eu/47124,obiekt.html

. Był również współzałożycielem (przewodniczącym był Bruno Gleisner - prowadził własny sklep papierniczy

https://fotopolska.eu/83824,obiekt.html

) stowarzyszenia pod nazwą "Związek śląskich inwalidów, wdów i sierot" - "Verein schlesischer Invaliden, Witwen und Waisen" z siedzibą w Cieszynie (po podziale Cieszyna siedziba związku znajdowała się w Domu Robotniczym

https://fotopolska.eu/27771,obiekt.html

), który swym zasięgiem obejmował cały Śląsk Cieszyński bez względu na przekonania polityczne czy religijne. Członkami mogli zostać tylko inwalidzi wojenni, wdowy oraz sieroty. W latach 1918-1919 na Śląsku Cieszyńskim działały 24 koła, w których było zarejestrowane 7000 członków. Początkiem 1920 r. doszło do konfliktu dwóch współzałożycieli związku, a mianowicie pomiędzy Brunonem Gleisnerem oraz Janem Baronem. Przyczyna konfliktu spoczywała w orientacji politycznej. Bruno Gleisner wspierał polsko-niemieckie czasopismo "Invalida - czasopismo, poświęcone sprawom zaopiekowania się inwalidami vraz poszkodowanymi wojną na Śląsku - Zeitschrift der Kriegsbeschädigten von Ostschlesien", którego redakcja i administracja znajdowała się we Frydku. Czasopismo to było tygodnikiem i miało charakter Ślązakowski. Jan Baron wydawał czasopismo "Inwalida Śląski - organ niezależny inwalidów Śląska Cieszyńskiego", którego redakcja i administracja znajdowała się w jego mieszkaniu. Czasopismo to było tygodnikiem i miało charakter czysto polski. W tym miejscu należy dodać, iż pomysł oddawania trafik inwalidom wojennym powstał krótko po I wś., kiedy rozpad monarchii Austro-Węgierskiej utrudniał wypłacanie odszkodowania. Po raz pierwszy pomysł ten został zasygnalizowany w protokole Rady Narodowej dla Księstwa Cieszyńskiego 14 stycznia 1919 r. przez Pawła Lazara. Kiosk pierwotnie należący do Fritzi Krischan został rozebrany przed zamierzaną przebudową przejścia "Demelloch" w czerwcu 1930 r. (ostatecznie przebudowa przejścia miała miejsce dopiero 1932 r.). Po II wś. ponownie w bliskości przejścia ustawiono kiosk, nie mniej obiekt ten był wielokrotnie zastępowany nowszymi aż w końcu około 2000 r. został usunięty na stało.